Şüurun qiymətləndirilməsinə yeni yanaşma: davranış deyil, daxili informasiya emalı əsas götürülür - Yeni təqdiqat
08 Jun 2026, 16:30 7 baxış 2 dəq oxuma
Alimlər şüuru heyvanlarda və süni intellektdə davranışdan çox, sistemin daxili quruluşu ilə izah etməyi təklif edir...
Koqnitiv elmlər və neyrobiologiya üzrə tədqiqatçılar şüurun müəyyən edilməsinə dair yanaşmanı yenidən nəzərdən keçirməyi təklif edirlər.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "ixbt.com" nəşri yazıb.
Alimlərin fikrincə, ChatGPT kimi sistemlərdə şüuru yalnız davranışa əsasən qiymətləndirmək düzgün deyil - əsas amil informasiyanın daxili təşkilidir. "Trends in Cognitive Sciences" jurnalında dərc olunan məqalədə Kolin Klayn və həmkarları bildirirlər ki, şüur sistemin davranışı ilə deyil, onun informasiyanı necə emal etməsi ilə daha düzgün izah olunur.
Daxili mexanizmlər və süni intellekt
Tədqiqatçılar diqqəti daxili hesablama mexanizmlərinə yönəldir: qərarvermə, siqnalların emalı və ziddiyyətli məqsədlərin həlli kimi proseslərə. Onlar müxtəlif nəzəriyyələrdən götürülən "şüur indikatorları"na əsaslanırlar. Alimlərin fikrincə, müasir süni intellekt sistemləri, o cümlədən ChatGPT, şüura malik deyil. Davranış oxşar görünsə də, daxili arxitektura bioloji sistemlərdən əsaslı şəkildə fərqlənir.
Biologiya və ümumi nəticə
Eyni yanaşma biologiyada da mövcuddur. "Philosophical Transactions B" jurnalında həşəratlarda minimal şüur modeli təklif edilir və bu model şüuru konkret beyin quruluşu ilə deyil, sadə sinir sistemlərinin hesablama prinsipləri ilə izah edir. Hər iki istiqamət eyni nəticəyə gəlir: şüurun qiymətləndirilməsində davranışın rolu azalır, əsas diqqət isə daxili informasiya emalının strukturuna yönəlir.