İstanbul kanal layihəsi Bosfor boğazına alternativ yaratmaqla qlobal ticarətə təsir etməyi hədəfləyir...




 
Türkiyə hökuməti Bosfor boğazına alternativ olacaq "İstanbul" kanalının tikintisini irəlilətməyə davam edir.
 
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Serbiyanın "Blic" nəşri yazıb.
 
"İstanbul kanalı" Bosforun alternativi kimi
 
Nəşrin yazdığına görə, 45 kilometr uzunluğunda planlaşdırılan bu süni su yolu dünya dəniz ticarəti və enerji daşımaları üçün strateji layihə kimi təqdim olunur. Bu layihə həm maliyyə, həm ekoloji, həm də geosiyasi mübahisələrlə müşayiət olunur.
 
Layihə İstanbulun Avropa hissəsində, Bosfor boğazına paralel şəkildə çəkiləcək yeni su yolunu nəzərdə tutur. Məqsəd sıxlığı azaltmaq və kommersiya gəmiçiliyi üçün əlavə marşrut yaratmaqdır.
 
Planlara əsasən, kanalın uzunluğu təxminən 45 kilometr, eni isə 20 metrdən çox olacaq. Layihə çərçivəsində limanlar, logistika mərkəzləri, marina və istirahət zonalarının da inşası nəzərdə tutulur. Ümumi dəyər 75 milyard türk lirəsi, yəni 1 milyard dollardan çox qiymətləndirilir.
 
Strateji, hüquqi və ekoloji müzakirələr
 
Layihə xüsusilə Qara dəniz regionundan keçən ticarət yollarının təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələr fonunda ön plana çıxır. Bosfor üzərindən Ukrayna, Rumıniya, Bolqarıstan, Gürcüstan və digər ölkələrin enerji və məhsul daşımaları həyata keçirilir.
 
Bununla belə, layihənin icrası gözləniləndən daha yavaş gedir. Türkiyə hakimiyyəti bəzi tikinti işlərinə başlanıldığını və Sazlıdere körpüsünün inşa olunduğunu təsdiqləsə də, prosesin davamı maliyyələşmədən asılıdır. İqtisadi qeyri-sabitlik və yüksək xərclər əsas problemlər kimi göstərilir.
 
Ekspertlər isə layihənin Montre konvensiyası (1936) ilə tənzimlənən boğaz rejiminə mümkün təsirlərini xüsusi qeyd edirlər. Yeni kanalın gəmi keçid qaydalarını dəyişə biləcəyi ehtimalı hüquqi və geosiyasi müzakirələri daha da gücləndirir.
 
Ekoloji risklər və siyasi mübahisələr
 
Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, Qara və Mərmərə dənizləri arasında yeni su bağlantısının yaradılması su axınlarına, duzluluq balansına və regionun ekosisteminə ciddi təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, İstanbulun içməli su ehtiyatlarının da risk altında qalacağı bildirilir.
 
"İstanbul kanalı" Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın ən iri infrastruktur layihələrindən biri olaraq qalır. Tərəfdarlar onu ölkənin qlobal logistika rolunun güclənməsi kimi qiymətləndirir, tənqidçilər isə yüksək xərclər və ekoloji risklərə diqqət çəkirlər.