Mütəxəssislər bunun 2027-ci ili müşahidələr tarixinin ən isti illərindən birinə çevirə biləcəyini bildirir...




 
ABŞ meteoroloqları Sakit okeanda "El-Ninyo" adlanan iqlim hadisəsinin başladığını rəsmən elan ediblər.
 
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri məlumat yayıb.
 
ABŞ-ın Milli Okean və Atmosfer Tədqiqatları İdarəsi (NOAA) tropik Sakit okeanda "El-Ninyo" üçün xarakterik şəraitin formalaşdığını açıqlayıb. Məlumatda deyilir ki, bu təbii proses adətən dünyanın müxtəlif bölgələrində temperaturun yüksəlməsinə səbəb olur və qlobal hava şəraitinə ciddi təsir göstərir.
 
Son aylarda okeanın üst qatında suyun temperaturu nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb və artıq orta göstəricidən 0,5 dərəcə yüksəkdir. Amerikalı alimlər məhz bu həddi "El-Ninyo"nun başlanğıcı hesab edirlər.
 
"Super El-Ninyo" ehtimalı artır
 
Mütəxəssisləri ən çox narahat edən məqam kompüter modellərinin yeni "El-Ninyo"nun qeyri-adi dərəcədə güclü ola biləcəyini göstərməsidir. NOAA-nın hesablamalarına görə, fenomenin 2026-cı ilin sonu - 2027-ci ilin əvvəlinə qədər "çox güclü" səviyyəyə çatma ehtimalı 63 faizdir.
 
Alimlər bildirir ki, okean səthinin temperaturu normadan 2 dərəcədən çox yüksələrsə, bu artıq "çox güclü El-Ninyo" sayılır. Bəzi modellər isə ilin sonuna qədər temperatur artımının 3 dərəcəni belə keçə biləcəyini göstərir. Tarixdə ən güclü "El-Ninyo" hadisələri 1982-1983, 1997-1998 və 2015-2016-cı illərdə qeydə alınıb.
 
İqlim dəyişikliyi ilə birlikdə təsir daha ağır ola bilər
 
Alimlərin əsas narahatlığı ondan ibarətdir ki, yeni "El-Ninyo" artıq insan fəaliyyəti nəticəsində istiləşmiş iqlim fonunda baş verir. Bu fenomen okeanlarda toplanmış istilik enerjisini atmosferə ötürərək Yer kürəsinin orta temperaturunu əlavə olaraq təxminən 0,2 dərəcə artıra bilər.
 
Məlum olduğu kimi, 2024-cü il müşahidələr tarixinin ən isti ili olub. 2025-ci il isə "La-Ninya"nın soyuducu təsirinə baxmayaraq, rekord dərəcədə isti keçərək ən isti üç ildən biri sırasına daxil olub.
 
Böyük Britaniyanın Meteorologiya Xidmətinin uzunmüddətli proqnozlar şöbəsinin rəhbəri Adam Skeyf hesab edir ki, 2027-ci ildə qlobal temperaturun sənaye inqilabından əvvəlki dövrlə müqayisədə 1,5 dərəcədən çox yüksəlməsi ehtimalı var.
 
Dünyanı nə gözləyir?
 
Adətən "El-Ninyo"nun təsirləri tropik bölgələrdə daha güclü hiss olunur. Şimali Peruda və cənub Ekvadorda daşqınların  sayı artır. Şərqi Afrika, Mərkəzi Asiya və ABŞ-ın cənub ştatlarında da güclü yağış və sel riski yüksəlir.
 
Digər tərəfdən, Avstraliya, İndoneziya və Cənubi Amerikanın şimal hissəsində quraqlıq və meşə yanğınları ehtimalı artır. Bu isə kənd təsərrüfatına və qlobal ərzaq təchizatına mənfi təsir göstərə bilər.
 
Mütəxəssislər qeyd edir ki, "El-Ninyo" Atlantik okeanında qasırğaların sayını adətən azaltsa da, bəzi regionlarda yağışların kəskin azalmasına və uzunmüddətli quraqlığa səbəb olur.
 
"Bu, sadəcə hava proqnozu deyil"
 
Afrikanın iqlim məsələləri ilə məşğul olan "Power Shift Africa" təşkilatının rəhbəri Məhəmməd Ado hesab edir ki, "El-Ninyo"nun başlanması milyonlarla insan üçün ciddi xəbərdarlıq siqnalıdır.
 
Onun sözlərinə görə, bu fenomen bir çox bölgədə məhsul itkisinə, ərzaq qiymətlərinin artmasına və sosial problemlərin dərinləşməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə Şərqi Afrikada son illərin quraqlıq və daşqınlarının təsirləri ilə üst-üstə düşməsi vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
 
Qeyd edək ki, Yaponiya Meteorologiya Agentliyi də demək olar eyni vaxtda "El-Ninyo"nun başladığını elan edib. Avstraliya Meteorologiya Bürosu isə daha sərt meyarlar tətbiq etdiyindən hələlik rəsmi açıqlama verməsə də, fenomenin yaxın zamanda təsdiqlənəcəyini və bu dəfə kifayət qədər güclü ola biləcəyini bildirib.
 
Alimlər vurğulayırlar ki, "El-Ninyo"nun iqlim dəyişikliyi səbəbindən daha tez-tez baş verməsinə dair qəti sübutlar yoxdur. Lakin qlobal istiləşmə onun nəticələrini daha ağır və dağıdıcı edə bilər.