"Vaşinqton və Tehran 60 günlük atəşkəs və yeni danışıqlar mərhələsini nəzərdə tutan memorandum imzalamağa hazırlaşır, lakin nüvə proqramı və raket məsələləri hələ də açıq qalır..."
ABŞ və İran arasında aylardır davam edən danışıqların nəticəsi kimi çərçivə sazişinin imzalanması gözlənilir. Donald Tramp razılaşmanın artıq hazır olduğunu və imzadan dərhal sonra Hörmüz boğazının bütün gəmilər üçün açılacağını bəyan edib.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "vesty.co" nəşri yazıb.
Nəşr yazır ki, söhbət yekun sülh müqaviləsindən deyil, tərəflərə daha 60 günlük atəşkəs və danışıqlar imkanı verən memorandumdan gedir.
Saziş nələri əhatə edir?
Məlumata görə, memorandumun əsas məqsədi Hörmüz boğazında gəmiçiliyin bərpası və ABŞ-la İran arasında yeni danışıqlar mərhələsinin başlanmasıdır. Bu müddətdə tərəflər İranın nüvə proqramı, sanksiyalar və regional təhlükəsizlik məsələləri üzrə yekun razılaşma əldə etməyə çalışacaqlar.
Vaşinqton sənədi İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almağa yönəlmiş mühüm addım kimi təqdim edir. Tramp bildirib ki, İran nə silah almaq, nə də istehsal etmək yolu ilə nüvə silahına sahib olmayacaq. Bununla yanaşı, İran tərəfi vurğulayır ki, nüvə proqramının tam ləğvi barədə heç bir razılıq yoxdur və bu məsələ gələcək danışıqlarda müzakirə ediləcək.
Tərəflər sazişi fərqli təqdim edir
ABŞ administrasiyası memorandumun gələcəkdə zənginləşdirilmiş uranın məhv edilməsinə və nüvə proqramının məhdudlaşdırılmasına yol açacağını bildirir. Tehran isə bunu daha çox müharibədən sonra əldə olunmuş siyasi nailiyyət kimi təqdim edir.
İran parlamentinin keçmiş vitse-spikeri Əli Mütəhhəri bildirib ki, Tehran hərbi qarşıdurmada əldə etdiyi üstünlükləri danışıqlar masasında siyasi nəticələrə çevirməyə çalışır. Onun sözlərinə görə, ABŞ sonda İranın bir sıra tələblərini qəbul etməyə məcbur olub.
İran mediasında yayılan məlumatlara əsasən, layihədə neft ixracına qoyulan bəzi məhdudiyyətlərin yumşaldılması, dondurulmuş aktivlərin bir hissəsinin açılması və ABŞ-ın regiondakı hərbi fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması kimi müddəalar da yer alır. Lakin bu məlumatlar hələ rəsmi təsdiqini tapmayıb.
İsrail narahatdır
İsraildə isə formalaşan razılaşma ciddi narahatlıq doğurur. Yerli mənbələrin fikrincə, memorandum nə İranın raket proqramını məhdudlaşdırır, nə də regiondakı silahlı qruplara dəstək məsələsini həll edir. İsrail rəsmiləri hesab edir ki, sənəd Tehranın əsas imkanlarını qoruyub saxlayır və gələcəkdə yeni problemlər yarada bilər.
Bununla belə, tərəflər arasında sazişin imzalanması baş tutarsa, ilk nəticə kimi Hörmüz boğazında gəmiçiliyin bərpası və Yaxın Şərqdə gərginliyin müəyyən qədər azalması gözlənilir. Əsas mübahisələrin həlli isə qarşıdakı 60 günlük danışıqlar dövrünə qalacaq.
