"Təl-Əviv razılaşmanı Tehranın diplomatik qələbəsi kimi qiymətləndirir..."
ABŞ və İran arasında təxminən dörd aylıq qarşıdurmadan sonra sülh sazişinin əldə olunduğu açıqlanıb. Tərəflər razılaşmanın əsas şərtləri barədə fərqli məlumatlar versələr də, sənədin imzalanacağı və Hörmüz boğazının yenidən açılacağı gözlənilir.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian" nəşri yazıb.
Tramp sazişi "tarixi uğur" adlandırır
ABŞ prezidenti Donald Tramp sosial şəbəkədə paylaşım edərək Hörmüz boğazının açılacağını və ABŞ-ın İran ətrafında tətbiq etdiyi dəniz blokadasının aradan qaldırılacağını bəyan edib. "Gəmilər mühərrikləri işə salsın. Qoy neft çay kimi axsın", - deyə Tramp yazaraq razılaşmanı böyük diplomatik uğur kimi təqdim edib.
Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif də Vaşinqton və Tehran arasında razılığın əldə olunduğunu təsdiqləyib. Onun sözlərinə görə, yekun sənədin iyunun 19-da İsveçrədə imzalanması planlaşdırılır. İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qaribabadi isə ABŞ və İran arasında hərbi əməliyyatların dərhal dayandırıldığını, bunun Livanı da əhatə etdiyini bildirib.
İsrail narazıdır
Nəşrin yazdığına görə, saziş İsraildə ciddi narazılıq doğurub. Tənqidçilər hesab edirlər ki, razılaşma İranın ballistik raket proqramına və "Hizbullah" kimi müttəfiq silahlı qruplaşmalara verdiyi dəstəyə toxunmur. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu açıq şəkildə Trampı dəstəkləyib.
Lakin ölkə daxilində bir çox siyasətçi və ekspert sənədi Tehranın qələbəsi kimi qiymətləndirir. İsrailin "Maariv" qəzetinin hərbi icmalçısı Avi Aşkenazi yazıb: "Bu, nəhəng uğursuzluqdur. Tam iflasdır. Şübhəsiz ki, qazanan tərəf İran oldu". Netanyahunun keçmiş milli təhlükəsizlik müşaviri Yaakov Naqel də saziş layihəsini "böyük səhv" adlandırıb.
Əsas məsələlər hələ açıq qalır
Məlumata görə, ilkin memorandum bir sıra vacib məsələləri, o cümlədən İranın nüvə proqramını əhatə etmir. Bu mövzuların növbəti 60 gün ərzində aparılacaq danışıqlarda müzakirə olunacağı bildirilir.
Analitiklər isə belə mürəkkəb məsələlərin iki ay ərzində həll ediləcəyinə şübhə ilə yanaşırlar. Onlar xatırladırlar ki, 2015-ci ildə İranın nüvə proqramı ilə bağlı əldə olunan beynəlxalq razılaşma üzərində danışıqlar illərlə davam etmişdi.
Bununla yanaşı, hətta Hörmüz boğazı açılsa belə, dünya iqtisadiyyatının dərhal rahat nəfəs alacağı gözlənilmir. Ekspertlər hesab edirlər ki, gəmiçiliyin tam bərpası, minaların təmizlənməsi və zədələnmiş infrastrukturun yenidən qurulması üçün aylarla vaxt tələb oluna bilər.
Buna baxmayaraq, "The Guardian"ın qeyd etdiyi kimi, hazırkı razılaşma Yaxın Şərqdə son ayların ən mühüm diplomatik hadisələrindən biri hesab olunur və onun nəticələri regionun gələcək siyasi mənzərəsinə ciddi təsir göstərə bilər.
