ALS xəstəsində eksperimental neyroimplant beynin siqnallarını mətnə və səsə çevirərək ünsiyyəti bərpa edib...




 
Ağır forma amiotrofik lateral sklerozdan (ALS) əziyyət çəkən 47 yaşlı kişi danışma və hərəkət qabiliyyətini demək olar ki, tam itirdikdən sonra eksperimental beyin implantı sayəsində yenidən ünsiyyət qura bilib.
 
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Science Alert" məlumat yayıb.
 
Beyin siqnallarından yenidən ünsiyyətə doğru
 
Nəşr yazır ki, xəstəliyin irəliləməsi nəticəsində onun nitqi ətrafdakılar üçün demək olar ki, anlaşılmaz hala gəlib. Yeni sistem onun beynində danışıq niyyəti yarandığı anda formalaşan siqnalları oxuyur və onları mətnə çevirir. Beləliklə, o, sözləri fiziki olaraq tələffüz etmədən də ünsiyyət qura bilir.
 
"BrainGate 2" klinik sınağında iştirak edən Keysi Qarrellin beyninə yerləşdirilən implant danışmaq cəhdləri zamanı yaranan sinir siqnallarını oxuyur və onları real vaxtda mətnə çevirir. Elektrodlar beynin danışıq mərkəzindəki aktivliyi qeydə alır və məlumatlar kompüterə ötürülür.
 
Göz hərəkəti ilə idarə olunan rəqəmsal həyat
 
Sistem pasiyentin göz hərəkətləri ilə idarə olunur. Ekrandakı kursor vasitəsilə o, mesajlar göndərə, e-poçt yazmağa və internetdən istifadə etməyə imkan qazanır. Qarrell artıq bu texnologiya ilə 183 mindən çox cümlə və təxminən 2 milyon söz formalaşdırıb.
 
Dekoder onun əlil arabasına quraşdırılıb və gün ərzində daim onunla birlikdə hərəkət edir. Tədqiqatçılar onun xəstəlikdən əvvəlki səsinə yaxın rəqəmsal səs də hazırlayıblar. Xəstə üçün ən vacib məqam həyat yoldaşı və qızının onun səsini yenidən eşidə bilməsidir.
 
Laboratoriyadan real həyata keçən texnologiya
 
Sistem artıq ev şəraitində də istifadə olunur və 400 gündən çoxdur ki, sınaqdan keçirilir. Orta ünsiyyət sürəti dəqiqədə təxminən 56 söz, dəqiqlik isə 92 faizə yaxındır. Alimlər bildirir ki, bu nəticələr "beyin-kompüter interfeysi" texnologiyasının yalnız laboratoriya mühitində deyil, real həyatda da işləyə biləcəyini göstərir.
 
Layihə Kaliforniya Universiteti (Davis), Braun Universiteti və Massaçusetsdəki neyroelmlər institutunun birgə əməkdaşlığı ilə hazırlanıb. Hazırda "BrainGate 2" sınaqlarında 27 iştirakçı var və məqsəd texnologiyanı daha geniş istifadə üçün təkmilləşdirməkdir.