Tədqiqatçılar regionlar üzrə adaptasiya proqramlarının dərhal hazırlanmasını tövsiyə edir...




 
Dünya planetdə genişmiqyaslı ekoloji dəyişikliklərin astanasındadır.
 
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian" yazıb.
 
İstiləşmə ekstremal iqlim "keçidlərini" gücləndirir
 
Nəşr yazır ki, orta temperaturun artması hidroiqlim sistemində kəskin və qəfil dəyişiklikləri - uzunmüddətli quraqlıqlardan dağıdıcı leysanlara və əksinə keçidləri daha tez-tez baş verən hadisəyə çevirə bilər. Alimlər bildirir ki, qlobal istiləşmə atmosferin daha çox rütubət saxlama qabiliyyətini artırır və bu da ekstremal yağıntıların gücünü yüksəldir.
 
Ən ciddi risk uzunmüddətli quraqlıqdan sonra yaranır. Qurumuş və bərkimiş torpaq suyu zəif hopdurduğu üçün güclü yağışlar səth axınlarını artırır, yerli daşqınlara, torpaq eroziyasına və su keyfiyyətinin pisləşməsinə səbəb olur.
 
Tədqiqatçılar həmçinin qeyd edir ki, əks proses - uzunmüddətli yağışlardan sonra qəfil istilik dalğaları - su ehtiyatları ilə bağlı təhlükəli "bolluq illüziyası" yaradır. Lakin ani istiləşmə şəraitində su sürətlə buxarlanır və kəskin qıtlıq yaranır.
 
Modelləşdirmə daha çox ekstremal hadisə göstərir
 
Alimlər təxminən 700 çay hövzəsini əhatə edən geniş kompüter modelləşdirməsi aparıblar. Hesablamalar qlobal temperaturun 2 və 4 dərəcə artacağı ssenarilər üzərində qurulub. Nəticələr göstərib ki, həm quraqlıqdan yağıntıya, həm də yağıntıdan quraqlığa keçidlərin tezliyi əhəmiyyətli dərəcədə artacaq.
 
Bəzi regionlarda bu cür "iqlim sıçrayışları" XX əsrin sonu ilə müqayisədə iki dəfədən çox baş verə bilər. Alimlər açıq şəkildə bildirirlər ki, mövcud infrastruktur bu dəyişikliklərə uyğun deyil, çünki sistemlər adətən yalnız bir təhlükəyə - ya daşqına, ya da quraqlığa hesablanıb.
 
Köhnə su idarəetmə sistemi yeni iqlimə uyğun deyil
 
Tədqiqatçılar hesab edir ki, iqlim dəyişiklikləri artıq tək-tək ekstremal hadisələr deyil, ardıcıl və bir-birini əvəz edən fəlakətlər yaradır. Buna görə də mövcud yanaşmalar yetərli sayılmır. Alimlər su anbarlarının və müdafiə sistemlərinin yenidən planlaşdırılmasını, həmçinin regionlar üzrə adaptasiya proqramlarının hazırlanmasını zəruri sayırlar.
 
Eyni zamanda xəbərdarlıq edilir ki, iqlim dəyişikliyi ilə yanaşı okean axınlarında da ciddi dəyişikliklər müşahidə olunur. Şimali Atlantikada "cold blob" adlanan anomaliya və AMOC sisteminin zəifləməsi Avropada daha kəskin iqlim dəyişiklikləri riskini artırır.