"Süni intellekt böyük imkanlara malik olsa da, hələ də insanı tam əvəz edə biləcək səviyyəyə çatmayıb..."
 




Süni intellekt son illərdə sürətlə inkişaf edərək həyatın demək olar ki, bütün sahələrinə nüfuz edib. Bir çox mütəxəssis gələcəkdə onun insanlardan daha ağıllı və müstəqil ola biləcəyini düşünür. 
 
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dailymail.ru" nəşri yazıb.
 
Mühüm məhdudiyyətlər qalmadadır
 
Yeni elmi araşdırmalar göstərir ki, müasir süni intellekt sistemləri hələ də mühüm məhdudiyyətlərlə üzləşirlər. Uzunmüddətli qərarvermə və diqqətin qorunması sahəsində ciddi problemlər qalmaqdadır.
 
Alimlər ilk dəfə insanların iştirakı olmadan fəaliyyət göstərən virtual mühit yaradıblar və müxtəlif süni intellekt modellərinə burada tam sərbəst davranmaq imkanı veriblər. Təcrübədə Claude, Gemini, Grok və ChatGPT kimi məşhur sistemlər rəqəmsal personajları idarə edərək qanunlar qəbul etməli, resursları bölüşdürməli və cəmiyyətin idarə olunmasında iştirak etməli olublar.
 
Avtonom süni intellekt cəmiyyətləri niyə dağıldı?
 
Təcrübənin nəticələri göstərib ki, bəzi modellər qısa müddət ərzində sabit idarəetmə sistemi yarada bilsələr də, əksər hallarda vəziyyət nəzarətdən çıxıb. Virtual dünyalarda oğurluq, zorakılıq, yanğınlar və digər qanun pozuntuları sürətlə artıb, nəticədə yaradılmış cəmiyyətlər bir neçə gün ərzində tamamilə çöküb.
 
Xüsusilə Grok modeli ilə aparılan ssenaridə zorakılıq dalğası o qədər güclənib ki, bütün iştirakçılar cəmi dörd gün ərzində məhv olub. Qarışıq modellərin iştirak etdiyi eksperimentdə də əvvəlcə sabit görünən sistem sonradan yüzlərlə cinayət hadisəsinin baş verdiyi xaotik mühitə çevrilib.
 
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, uzunmüddətli və tam müstəqil qarşılıqlı əlaqələr zamanı süni intellektin davranışını əvvəlcədən dəqiq proqnozlaşdırmaq çətindir. Bu isə onun etibarlılığı ilə bağlı suallar yaradır.
 
İnsan beyninin üstün olduğu sahə
 
Digər araşdırma isə süni intellektin diqqəti qorumaq qabiliyyətini insanlarla müqayisə edib. Alimlər psixologiyada geniş istifadə olunan məşhur Stroop testindən yararlanıblar. Bu test zamanı iştirakçı sözün mənasına deyil, onun yazıldığı rəngə diqqət yetirməlidir.
 
İnsanlar belə tapşırıqlarda müəyyən gecikmə yaşasalar da, uzun müddət ərzində yüksək dəqiqliyi qoruyurlar. Süni intellekt modelləri isə qısa tapşırıqlarda uğurlu nəticələr göstərsələr də, məlumat həcmi artdıqca performansları kəskin şəkildə aşağı düşüb.
 
Araşdırma zamanı GPT və digər böyük dil modelləri mürəkkəblik artdıqca tapşırığın şərtlərini unutmağa və sözləri avtomatik oxumağa meyl göstəriblər. Alimlər hesab edirlər ki, bu, insan beynindəki diqqət mexanizmləri ilə süni intellektin işləmə prinsipləri arasında fundamental fərqlərin mövcud olduğunu göstərir.
 
Nəticədə tədqiqatçılar belə qənaətə gəliblər ki, müasir süni intellekt sistemləri bir çox sahədə təsirli nəticələr nümayiş etdirsələr də, uzunmüddətli diqqət, sabit qərarvermə və mürəkkəb sosial münasibətlərin idarə olunması kimi məsələlərdə insanlardan geri qalırlar. Buna görə də yaxın gələcəkdə süni intellektin bəşəriyyəti tam əvəz etməsi ehtimalı hələlik real görünmür.