Araşdırmaçı-hüquqşünas Yunis Xəlilovun facebook səhifəsində təqdim etdiyi maraqlı bir fotonu təqdim edirik.
Bəzi fotolar sadəcə şəkil deyil, bir dövrün nəfəsidir. Onlara baxanda yalnız insanları deyil, həmin illərin ab-havasını, televiziyanın səmimiyyətini, sənətin canlı ruhunu və ekrandan evlərə yayılan isti ovqatı da görürsən.
Təqdim olunan bu nadir foto da məhz belə kadrlardandır: Azərbaycan televiziyasının tarixinə, səhnə və ekran mədəniyyətimizin yaddaşına işıq salan qiymətli bir sənəd.
Bu foto 1978-ci ildə AzTV-də efirə gedən məşhur “Səhər görüşləri” musiqili-əyləncəli proqramının çəkilişindən bir anı əks etdirir. O illərdə televiziya sadəcə informasiya vasitəsi deyildi, ailələri ekran qarşısında birləşdirən, sənət adamlarını xalqla doğmalaşdıran, mədəni zövqü formalaşdıran böyük bir məktəb idi. “Səhər görüşləri” kimi proqramlar isə tamaşaçıya həm musiqi, həm yumor, həm aktyor sənəti, həm də səmimi söhbət təqdim edən sevilən ekran nümunələrindən sayılırdı.
Fotoda Azərbaycan mədəniyyətinin tanınmış simaları bir aradadır. Fotoda soldan sağa doğru redaktor, yazıçı Emin Mahmudov, rejissor, əməkdar incəsənət xadimi Məhərrəm Bədirzadə, aktyor, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti İlham Əhmədov, aktyor, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Arif Quliyev və aktyor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti Xanlar Muradov yer alıb.
Bu adların hər biri Azərbaycan mədəniyyətinin ayrıca bir səhifəsidir. Onların bir kadrda görünməsi isə fotonun dəyərini daha da artırır. Burada təkcə çəkiliş prosesi yox, həm də o dövrün yaradıcılıq mühiti görünür: piano, sadə dekor, ciddi baxışlar, iş prosesinin təbii ab-havası və ekran arxasında böyük zəhmətlə ərsəyə gələn bir proqramın canlı anı.
Xüsusilə maraqlıdır ki, bu kadrda sənət adamları rəsmi poza vermirlər. Onlar sanki işin içindədirlər — biri danışır, biri dinləyir, biri düşünür, biri səhnənin ritmini izləyir. Məhz bu təbiilik fotonu daha təsirli edir. Çünki sənət tarixinin ən qiymətli anları çox vaxt məhz belə, planlaşdırılmamış, səmimi və canlı kadrlarda yaşayır.
1970-ci illərin AzTV mühiti Azərbaycan mədəni yaddaşında xüsusi yer tutur. O dövrdə verilişlər bugünkü texniki imkanlardan uzaq olsa da, ekranda böyük peşəkarlıq, məsuliyyət və sənətə sevgi vardı. Hər proqramın arxasında redaktor zəhməti, rejissor baxışı, aktyor istedadı və yaradıcı kollektivin əməyi dayanırdı. Bu foto da həmin zəhmətin səssiz şahididir.
Belə nadir fotoların üzə çıxması çox vacibdir. Çünki onlar keçmişlə bu gün arasında körpü yaradır. Gənc nəsil bu kadrlara baxaraq Azərbaycan televiziyasının necə formalaşdığını, sevilən sənətkarların hansı mühitdə çalışdığını, ekrana gələn hər bir verilişin arxasında necə böyük əmək dayandığını daha yaxşı anlayır.
Bu kadr bizə bir daha xatırladır: televiziya tarixi yalnız efirə gedən verilişlərdən ibarət deyil. O tarix həm də kamera arxasında qalan baxışlarda, səhnə öncəsi söhbətlərdə, çəkiliş meydançasındakı səmimi anlarda və illər sonra üzə çıxan belə nadir fotolarda yaşayır.
1978-ci ilin “Səhər görüşləri”ndən qalan bu foto isə təkcə nostalji deyil, Azərbaycan televiziyasının, aktyor sənətinin və mədəni yaddaşımızın qiymətli bir yadigarıdır.
