İsraildə siqaret çəkənlərin sayı son illərdə azalmaq əvəzinə artıb. Həkimlər və alimlər bu asılılıqla mübarizə üçün süni intellekt, beyin stimulyasiyası və yeni dərmanlardan istifadə etməyi təklif edir.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə İsrailin "Jerusalem Post" nəşri yazıb.
Siqaretə qarşı yeni mübarizə yolları
Tütün istifadəsi İsraildə ciddi sağlamlıq problemi olaraq qalır. 2023-cü ildən etibarən ölkədə təxminən 12 min insan siqaretlə bağlı səbəblərdən həyatını itirib. Onların arasında passiv siqaret çəkmə nəticəsində zərər görən təxminən 900 nəfər də var.
Ölkədə siqaret çəkənlərin payı son illərdə 20 faizdən 25 faizə yüksəlib. Mütəxəssislər bunu müharibənin yaratdığı stres, yeni nikotin məhsullarının yayılması, dövlət nəzarətinin zəifliyi və elektron siqaretlərin təhlükəsiz olması ilə bağlı yanlış təsəvvürlərlə əlaqələndirir.
İsrail Səhiyyə Nazirliyi siqaretə qarşı yeni mübarizə proqramı hazırlayıb. Layihədə tütün və elektron siqaret almaq üçün yaş həddinin 18-dən 21-ə qaldırılması, satış nöqtələrinin azaldılması, dadlandırılmış və birdəfəlik elektron siqaretlərin qadağan edilməsi təklif olunur.
Süni intellekt və yeni müalicə üsulları
İsraildə keçirilən tibbi konfransda alimlər siqaret asılılığının müalicəsi üçün yeni üsulları təqdim edib. Onlardan biri dərin transkranial maqnit stimulyasiyasıdır (Deep TMS). Bu üsul elektromaqnit impulsları vasitəsilə beynin asılılıqla əlaqəli sahələrinə təsir göstərir.
Mütəxəssislər bildirir ki, siqaret asılılığı yalnız fiziki ehtiyac deyil, həm də düşüncə, emosiyalar və vərdişlərlə bağlıdır. Buna görə də koqnitiv-davranış terapiyası siqareti tərgitməyə kömək edə bilər.
Alimlər həmçinin diabet və çəki nəzarəti üçün istifadə olunan bəzi preparatların siqaret istəyini azaltmaq imkanlarını araşdırırlar. Gələcəkdə süni intellekt insanın stres səviyyəsini və vərdişlərini nəzərə alan fərdi siqaretdən imtina proqramları hazırlaya bilər.
İsrail Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, yuxarı sinif şagirdlərinin təxminən 10 faizi elektron siqaretdən müntəzəm istifadə edir. Adi siqaret çəkən yeniyetmələrin sayı isə pandemiya dövründə 2019-cu ildəki 4,8 faizdən 2022-ci ildə 9 faizə yüksəlib.
Ekspertlər vurğulayır ki, heç bir üsul təkbaşına problemin tam həlli deyil. Lakin yeni texnologiyalar, tibbi yardım və profilaktik tədbirlərin birləşdirilməsi insanların siqaret asılılığından qurtulmaq şansını artıra bilər.
