"Yer kürəsinin əhalisi iki dəfə azaldılmalıdır" - Alimlər planetin xilası üçün radikal plan təklif edir
02 Aug 2026, 14:27 31 baxış 3 dəq oxuma
Tədqiqatçılar hesab edir ki, planetin ekoloji fəlakətdən qorunması üçün 2200-cü ilə qədər dünya əhalisinin 4 milyard nəfərə qədər azalması lazımdır. Onların fikrincə, bu, təbii ehtiyatların tükənməsinin və biomüxtəlifliyin məhv olmasının qarşısını ala bilər.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Sustainable Development" jurnalında dərc olunan araşdırmada bildirilir. Məlumatı "smartpress.by" nəşri yayıb.
Beynəlxalq alimlər qrupu vurğulayır ki, son əsrdə dünya əhalisinin sürətli artımı ekoloji baxımdan dayanıqlı deyil. Bu proses resursların azalmasına, ekosistemlərin pozulmasına və biomüxtəlifliyin itirilməsinə səbəb olur. Alimlərin fikrincə, əhalinin sayının könüllü və tədricən azalması planetə düşən yükü azalda bilər.
Əhalinin artımı planet üçün təhlükədir
Tədqiqatçılar bildirir ki, son 50 ildə dünya əhalisi iki dəfə artdığı halda, karbon qazı tullantıları da iki dəfədən çox yüksəlib, enerji istifadəsi üç dəfə artıb, biomüxtəliflik isə ciddi şəkildə azalıb. BMT-nin proqnozlarına görə, əsrin sonuna qədər dünya əhalisi 11 milyardı keçə bilər. Bu isə tullantıların artmasına, plastik çirklənməsinin genişlənməsinə və şirin su ehtiyatlarının azalmasına gətirib çıxara bilər.
Azalma məcburiyyət deyil, seçim olmalıdır
Alimlər hesab edir ki, ekoloji böhranın qarşısını almağın yolu məcburi tədbirlər deyil, insanların şüurlu və könüllü seçim imkanlarının genişləndirilməsidir.
Onların fikrincə, əsas addım qadınların təhsil imkanlarının artırılması və ailə planlaşdırılması xidmətlərinə çıxışının təmin edilməsidir.
Araşdırmalar göstərir ki, insanlar ailə ölçüsü barədə sərbəst qərar verdikdə doğum səviyyəsi adətən azalır. "Mülayim və könüllü əhali azalması həm təbiətin, həm də insanların maraqlarına uyğun strategiyadır", - tədqiqat müəllifləri qeyd edirlər.
Əhalinin azalması iqtisadi böhrana səbəb olacaqmı?
Bəzi siyasətçilər əhalinin azalmasının iqtisadi geriləməyə və işçi qüvvəsinin çatışmazlığına səbəb olacağını düşünürlər. Lakin alimlər bu narahatlığı əsassız hesab edirlər. Onların məlumatına görə, 1970-2020-ci illərdə əmək qabiliyyətli əhalinin payı azalsa da, adambaşına düşən qlobal ÜDM iki dəfə artıb. Əhalisi azalan bəzi ölkələrdə isə real əməkhaqqı və rifah səviyyəsi yüksəlib.
Ekspertlər vurğulayır ki, sonsuz istehlaka əsaslanan iqtisadi artım modeli ekoloji baxımdan davamlı deyil. Onların fikrincə, əhalinin azalması gələcək nəsillərin hüquqlarını məhdudlaşdırmır, əksinə, daha əlverişli planetdə yaşamaq imkanını artırır. Bununla yanaşı, bəzi tədqiqatçılar demoqrafik dəyişikliklər səbəbindən bəşəriyyətin sayının artıq 2064-cü ilə qədər iki dəfə azala biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.