Cəmi bir aylıq veqan pəhrizi orqanizmdə hüceyrə səviyyəsində dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Yeni araşdırmada dörd həftə ərzində ət, balıq, yumurta və süd məhsullarından imtina edən insanlarda genlərin fəaliyyətini tənzimləyən epigenetik dəyişikliklər aşkarlanıb.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə “Valla” nəşri məlumat yayıb.
Tədqiqatda 48 yetkin iştirak edib. Onlar iki qrupa bölünüb. Birinci qrup bir ay ərzində veqan pəhrizi saxlayıb, ikinci qrup isə heyvan mənşəli məhsulların üstünlük təşkil etdiyi qidalanma rejiminə əməl edib. Qrupların qəbul etdiyi kalorinin təxminən eyni olması təmin edilib.
Tədqiqatın əvvəlində və sonunda iştirakçılardan qan nümunələri götürülüb. Alimlər DNT-nin 800 mindən çox bölgəsində metilləşmə proseslərini araşdırıblar. Bu dəyişikliklər genlərin öz strukturunu dəyişmir, lakin onların aktivliyinə təsir göstərə bilər.
Dörd həftə sonra veqan qrupunda immun sisteminin fəaliyyəti və iltihabla əlaqəli bəzi mexanizmlərdə dəyişikliklər müşahidə olunub. Həmçinin xolesterolun tənzimlənməsi, insulinə cavab və DNT-nin bərpası ilə əlaqəli proseslərdə dəyişikliklər aşkarlanıb.
Alimlər xərçənglə əlaqəli bəzi genlərin aktivliyində də azalma qeydə alıblar. Lakin tədqiqatçılar bunun veqan pəhrizinin xərçəngin qarşısını aldığını sübut etmədiyini xüsusi vurğulayırlar. Burada yalnız molekulyar göstəricilər araşdırılıb.
Yaşlanma prosesinə təsir
Araşdırmada epigenetik “saatlar” da təhlil edilib. Bu göstəricilər DNT-dəki dəyişikliklər əsasında bioloji yaşlanma prosesini qiymətləndirməyə imkan verir.
Bir aylıq veqan pəhrizindən sonra bəzi göstəricilərdə yaşlanma prosesinin yavaşlaması ilə uyğun gələn dəyişikliklər müşahidə olunub. Bununla belə, bu nəticələrin uzunmüddətli olub-olmadığı hələ məlum deyil.
Tədqiqatın əsas məhdudiyyətlərindən biri iştirakçıların sayının cəmi 48 nəfər olmasıdır. Bundan əlavə, araşdırma yalnız dörd həftə davam edib.
Alimlər vurğulayırlar ki, müşahidə edilən dəyişikliklərin heyvan mənşəli məhsulların rasiondan çıxarılması, bitki mənşəli qidaların artırılması və ya digər qidalanma dəyişiklikləri ilə bağlı olduğunu dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
Veqan qidalanmada nələrə diqqət etmək lazımdır?
Mütəxəssislər yaxşı planlaşdırılmış veqan pəhrizinin balanslı ola biləcəyini bildirirlər. Lakin bəzi qida maddələrinə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır.
Xüsusilə B12 vitamini, dəmir, kalsium, yod, D vitamini, sink və omeqa-3 yağ turşularının kifayət qədər qəbul edilməsi vacibdir.
Beləliklə, araşdırma bir aylıq veqan pəhrizinin insanı daha sağlam və ya daha uzunömürlü etdiyini sübut etmir. Sadəcə göstərir ki, qidalanmada dəyişikliklərə orqanizmin bəzi molekulyar mexanizmləri cəmi bir neçə həftə ərzində reaksiya verə bilər.
Bu dəyişikliklərin uzun müddət davam edib-etmədiyini və sağlamlıq göstəricilərinə real təsirini müəyyənləşdirmək üçün daha geniş və uzunmüddətli araşdırmalara ehtiyac var.
