Sağlam həyat tərzi ilə bağlı tövsiyələrə gündəlik həyatımızda tez-tez rast gəlirik. Daha sağlam qidalanmaq, çoxlu idman etmək, karbohidratları azaltmaq, müxtəlif qida əlavələri qəbul etmək və zaman-zaman detoks proqramları tətbiq etmək faydalı vərdişlər kimi təqdim olunur. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, sağlam hesab edilən vərdişlər belə həddindən artıq tətbiq edildikdə və insanın fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınmadıqda problem yarada bilər.
Moderator.az “Valla” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, Access Medical Labs şirkətinin tibb direktoru Dr. Mitch Gan sağlamlıq məqsədilə geniş yayılan, lakin müəyyən hallarda əks təsir göstərə bilən 5 vərdişi açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, əsas məsələ sağlamlıq rejiminin nə qədər sərt olması deyil, onun insanın orqanizminə, ehtiyaclarına və sağlamlıq vəziyyətinə uyğunluğudur.
Bu vərdişlər aşağıdakılardır:
1. Karbohidratları tamamilə rasiondan çıxarmaq
Aşağı karbohidratlı pəhriz bəzi insanlara arıqlamağa və qan şəkərinə nəzarət etməyə kömək edə bilər. Lakin karbohidratları tamamilə qida rasionundan çıxarmaq fərqli məsələdir.
Karbohidratlar orqanizmin əsas enerji mənbələrindən biridir. Bundan əlavə, karbohidrat ehtiva edən bir çox qida lif, vitamin və minerallarla zəngindir. Meyvələr, bəzi tərəvəzlər və tam taxıllar balanslı qidalanmanın mühüm hissəsi ola bilər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, əsas məsələ karbohidratları tamamilə aradan qaldırmaq deyil, onların növünə, miqdarına və qidalanmadakı ümumi balansına diqqət yetirməkdir.
2. “Təbii” olduğu üçün çoxlu qida əlavəsi qəbul etmək
Qida əlavələrinin “təbii” olması onların istənilən miqdarda təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Bir neçə əlavə və mineralın nəzarətsiz şəkildə birlikdə qəbul edilməsi orqanizm üçün arzuolunmaz nəticələr yarada bilər.
Məsələn, kalsium, maqnezium, sink və dəmir kimi bəzi mineralların eyni vaxtda qəbulu onların orqanizm tərəfindən mənimsənilməsinə təsir göstərə bilər.
Bəzi əlavələr isə dərmanlarla qarşılıqlı təsirə girə bilər. Buna görə də əlavə qəbul etməzdən əvvəl doza, istifadə olunan dərmanlar və insanın ümumi sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınmalıdır.
3. Həddindən artıq idman etmək
Fiziki aktivliyin sağlamlıq üçün faydaları çoxdur. Lakin burada da “daha çox daha yaxşıdır” prinsipi həmişə keçərli deyil.
Bədənin bərpasına kifayət qədər vaxt vermədən intensiv məşqləri davam etdirmək daimi yorğunluğa, fiziki göstəricilərin zəifləməsinə, təkrarlanan zədələrə və əhval dəyişikliklərinə səbəb ola bilər.
Daimi yorğunluq, əvvəlkindən daha çox istirahətə ehtiyac duymaq, məşq nəticələrinin pisləşməsi və tez-tez xəstələnmək orqanizmin həddindən artıq yükləndiyini göstərən əlamətlər ola bilər.
Bu səbəbdən əsas məqsəd idmandan imtina etmək deyil, məşq və bərpa arasında düzgün balans yaratmaqdır.
4. Yalnız yumurta ağı yemək
Kalorini azaltmaq istəyən insanlar bəzən yumurta sarısından tamamilə imtina edirlər. Lakin yumurtanın sarısı orqanizm üçün vacib olan bir sıra qida maddələri ilə zəngindir.
Sarının tərkibində xolin, həmçinin A, D, E və K vitaminləri var. Xolin isə beyin, hüceyrələr və əzələ funksiyaları üçün mühüm maddələrdən biridir.
Yumurta ağı keyfiyyətli protein mənbəyidir, lakin yalnız ağını yemək yumurtanın tərkibindəki bəzi faydalı qida maddələrindən məhrum olmaq deməkdir.
5. “Detoks” və şirə pəhrizlərinə üz tutmaq
Detoks proqramları və yalnız şirə qəbul etməklə aparılan pəhrizlər xüsusilə son illərdə geniş yayılıb. Lakin mütəxəssislər orqanizmin özünün tullantıları xaric edən təbii sistemlərə malik olduğunu xatırladırlar.
Bu prosesdə qaraciyər və böyrəklər mühüm rol oynayır. Şirə əsaslı sərt pəhrizlər isə balanslı qidalanmanı əvəz etmir və kifayət qədər protein, yağ və lif qəbul edilməməsinə səbəb ola bilər.
Daha sağlam yanaşma kifayət qədər su içmək, meyvə və tərəvəzlərə, liflə zəngin qidalara üstünlük vermək, müntəzəm fiziki aktiv olmaq və normal yuxu rejiminə riayət etməkdir.
Əsas məsələ balansdır
Bu beş vərdişin ortaq cəhəti ondan ibarətdir ki, problem onların özündə deyil, ifrat həddə çatdırılmasındadır.
Karbohidratları tamamilə kəsmək, çoxlu əlavələr qəbul etmək, həddindən artıq məşq etmək, yalnız yumurta ağı ilə qidalanmaq və sərt detoks proqramlarına üz tutmaq hər kəs üçün uyğun yanaşma deyil.
Mütəxəssislərin əsas mesajı isə belədir: sağlam hesab edilən bir vərdişin daha çox tətbiq edilməsi onun daha faydalı olması demək deyil. Sağlamlıq tövsiyələri insanın yaşına, qidalanmasına, istifadə etdiyi dərmanlara və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə uyğunlaşdırılmalıdır.
