Öskürək, asqırma və ya fiziki fəaliyyət zamanı qarın və qasıq nahiyəsində təkrarlanan ağrı adi əzələ gərginliyi ilə əlaqəli olmaya bilər. Bəzi hallarda bu simptomlar yırtığın əlaməti ola bilər.
Moderator.az “EgészségKalauz” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, yırtıq yağ toxumasının və ya daxili orqanın bir hissəsinin əzələ və ya birləşdirici toxumadakı zəif nöqtədən kənara çıxması nəticəsində yaranır. Yırtıq erkən mərhələdə heç bir nəzərəçarpan şişkinlik yaratmaya da bilər.
Öskürərkən ağrı niyə artır?
Öskürmə, asqırma, əyilmə, ağır əşya qaldırma və digər fiziki fəaliyyətlər qarın boşluğunda təzyiqi artırır. Qarın divarında zəif nöqtə varsa, bu təzyiq həmin nahiyəyə əlavə yük yarada bilər.
Bu səbəbdən insan ilk dəfə güclü öskürəkdən və ya intensiv fiziki fəaliyyətdən sonra ağrı hiss edə bilər. Lakin bu, yırtığın məhz həmin anda yarandığı anlamına gəlmir. Problem daha əvvəl formalaşmış ola bilər.
Ağrı ilə yanaşı qarın və ya qasıq nahiyəsində ağırlıq, təzyiq, yanma və narahatlıq hissi də yarana bilər.
Qasıq yırtığında qarının aşağı hissəsində və ya qasıq sümüyünün yaxınlığında qabartı meydana çıxa bilər. Bu qabartı ayaq üstə dayanarkən, öskürərkən və ya gücənərkən daha aydın görünür, uzanarkən isə kiçilə və ya tamamilə yox ola bilər.
Yırtığın hansı növləri var?
Yırtıq qarın divarının müxtəlif nahiyələrində yarana bilər. Ən çox rast gəlinən növlər qasıq, göbək, bud, əməliyyatdan sonrakı və epiqastrik yırtıqlardır.
Qasıq yırtığı qasıq kanalında, göbək yırtığı göbək ətrafında, bud yırtığı isə qasığa yaxın yuxarı bud nahiyəsində meydana gəlir. Əməliyyatdan sonrakı yırtıq əvvəlki cərrahi kəsik yerində, epiqastrik yırtıq isə döş sümüyünün aşağı hissəsi ilə göbək arasında yaranır.
Diafraqma yırtığı isə digər növlərdən fərqlənir. Bu zaman mədənin bir hissəsi diafraqmadakı dəlikdən sinə boşluğuna doğru keçir və fərqli simptomlara səbəb ola bilər.
Xroniki öskürək yırtıq yarada bilərmi?
Uzun müddət davam edən öskürək qarın əzələlərinə davamlı gərginlik yaradır. Bu vəziyyət yırtığın yaranmasına və ya artıq mövcud olan yırtığın daha da ağırlaşmasına səbəb ola bilər.
Yırtıq riskini artıran amillər arasında yaşlanma, artıq çəki, ağır fiziki iş, hamiləlik, xroniki qəbizlik zamanı tez-tez gücənmə və ailədə yırtıq tarixçəsinin olması da qeyd edilir. Siqaret çəkmək isə xroniki öskürəyə səbəb olaraq əlavə risk yarada bilər.
Yırtıq necə müəyyən edilir?
Bir çox hallarda yırtıq adi həkim müayinəsi zamanı aşkarlana bilər. Həkim xəstədən ayağa qalxmasını, qarın əzələlərini gərməsini və ya öskürməsini istəyə bilər. Qarın boşluğunda təzyiq artdıqda qabartı daha aydın görünə bilər.
Müayinə zamanı problem müəyyən edilmədikdə isə ultrasəs, kompüter tomoqrafiyası və ya MRT kimi əlavə müayinələrdən istifadə oluna bilər.
Müalicə yırtığın növündən və yaratdığı narahatlığın səviyyəsindən asılıdır. Kiçik və ciddi simptomlara səbəb olmayan bəzi yırtıqlar həkim nəzarəti altında izlənilə bilər. Yırtıq böyüyərsə və ya ağrı və digər problemlərə səbəb olarsa, cərrahi müalicə tələb oluna bilər.
Bu əlamətlər varsa, təcili yardım lazımdır
Yırtığın toxumalarda sıxılması və qan təchizatının pozulması təhlükəli vəziyyət yarada bilər. Buna görə qəfil və sürətlə artan ağrı, ürəkbulanma və qusma, temperaturun yüksəlməsi, qaz və ya nəcis ifrazında çətinlik, qabartı nahiyəsində kəskin ağrı və şişkinlik kimi əlamətlərə diqqət yetirmək lazımdır.
Qabartının üzərindəki dərinin qızarması, bənövşəyi və ya tünd rəng alması da ciddi xəbərdarlıq əlamətidir. Belə simptomlar yaranarsa, gecikmədən tibbi yardım almaq lazımdır.
Qeyd etmək vacibdir ki, qarın və ya qasıq nahiyəsində görünən şişkinliyin olmaması yırtığın olmadığı anlamına gəlmir. Öskürərkən, asqırarkən və ya fiziki fəaliyyət zamanı eyni nahiyədə təkrarlanan ağrı, yanma və təzyiq hissi yaranırsa, səbəbi həkimlə müzakirə etmək məqsədəuyğundur.
