NATO qırıcılarının Litvanın hava məkanına daxil olan pilotsuz uçuş aparatını vurması Avropada təhlükəsizliklə bağlı narahatlığı yeni mərhələyə keçirib. Hadisə sentyabrın 15-nə keçən gecə baş verib. Litva hakimiyyətinin məlumatına görə, PUA Belarus istiqamətindən ölkənin hava məkanına daxil olub və Kaunas yaxınlığındakı Pratkunay kəndi ərazisində NATO qırıcısı tərəfindən məhv edilib. PUA-nın mənşəyi, yəni doğrudan da Rusiyaya məxsus olub olmaması isə hələ müəyyənləşdirilməyib.
 




Moderator.az bu haqda Ukrayna, Qərb və Rusiya mənbələrinə istinadla yazır.
 
"Reuters"in məlumatına görə, Litvanın Milli Böhran İdarəetmə Mərkəzi aparatın böyük ehtimalla Belarusdan daxil olduğunu bildirib. Lakin onun Rusiya, Belarus, yoxsa Ukrayna mənşəli olması barədə hazırda rəsmi nəticə yoxdur. Buna görə hadisəni indidən “NATO-nun Rusiya dronunu vurması” kimi qəti təqdim etmək düzgün olmaz.
 
Bununla belə, hadisənin özü son dərəcə ciddi presedentdir. NATO-nun Baltikyanı hava patrul missiyasının qırıcıları artıq bir neçə dəfə belə müdaxilələrə reaksiya verib. May ayında Estoniyada, iyunda və avqustda Latviyada PUA-lar NATO qırıcıları tərəfindən vurulub. Maraqlıdır ki, sonradan həmin aparatların ən azı bir neçəsinin Ukrayna mənşəli olduğu müəyyənləşdirilib. Məsələn, Latviya avqustun 14-də vurulan PUA-nın Ukraynaya aid olduğunu açıqlayıb və onun Belarus ərazisindən daxil olduğunu bildirib. Ukrayna isə belə hallarda Rusiya elektron-mübarizə sistemlərinin PUA-ların istiqamətini dəyişdirə biləcəyini deyir.
 
Daha əvvəl Rumıniyada baş verən hadisələr isə Moskva ilə bağlı şübhələri daha da artırıb. Avqustun 16-da NATO missiyasında iştirak edən İspaniya F-18 qırıcısı Rumıniya hava məkanına daxil olan PUA-nı vurub. NATO nümayəndəsi aparatın Rusiya mənşəli göründüyünü bildirib. Rumıniya ərazisində bundan əvvəl də Rusiya PUA-ları ilə bağlı bir sıra insidentlər yaşanıb.
 
Deməli, Litva hadisəsi NATO ilə Rusiya arasında yeni müharibənin başlanması deyil. Amma daha təhlükəli bir prosesin – Ukrayna müharibəsinin NATO ərazisinə “sızmasının” – növbəti göstəricisidir. Sadəcə, bundan öncə Rusiyanın Litvaya hücum edəcəyi haqda məlumatlar, həmçinin Rusiya TŞ katibinin müavini D.Medvedevin "Rusiya Litvanı xəritədən silə bilər" hədəsi şübhələri daha da artırır...
 
Burada əsas problem PUA-nın hansı ölkəyə məxsusluğundan da böyükdür. Rusiya və Ukraynanın getdikcə daha uzaqmənzilli dronlardan istifadə etməsi, elektron müharibə vasitələrinin naviqasiyaya təsiri və aparatların kursdan çıxması Baltikyanı ölkələri birbaşa risk zonasına çevirib.
 
Üstəlik, Litvada bu hadisədən cəmi bir gün əvvəl NATO qırıcıları mümkün PUA həyəcanı ilə havaya qaldırılmış, lakin sonradan radarların “dron” kimi müəyyən etdiyi obyektlərin quş dəstəsi olduğu məlum olmuşdu. Bu isə vəziyyətin nə qədər həssas olduğunu göstərir: bir tərəfdən real hərbi təhdid, digər tərəfdən yanlış identifikasiya riski mövcuddur.
 
Ən təhlükəli ssenari isə NATO ilə Rusiya arasında qəsdən müharibə deyil, məhz belə insidentlərdən birinin yanlış qiymətləndirilməsi və cavab zəncirinin nəzarətdən çıxmasıdır.
 
Bu baxımdan Litva üzərindəki PUA hadisəsi  NATO-Rusiya savaşının, yaxud “III Dünya müharibəsinin başlanğıcı” yox, NATO-Rusiya sərhədində yeni reallığın xəbərdarlığıdır. Alyans artıq belə hallarda PUA-ları müşahidə etməklə kifayətlənməyib, lazım gəldikdə onları məhv etməyə hazır olduğunu nümayiş etdirir. Növbəti mərhələdə əsas məsələ isə PUA-nın kimə məxsus olduğunun müəyyənləşdirilməsi və hadisənin qəsdən törədilmiş təxribat, yoxsa müharibənin yaratdığı nəzarətsiz risk olduğunun aydınlaşdırılmasıdır...
 
S.Laçın