ABŞ-da beyinə nüfuz edərək ağır infeksiyalara səbəb ola bilən nadir göbələk növü ilə bağlı narahatlıq artır. Cladophialophora bantiana adlanan bu patogen beyin absesinə, görmə pozğunluğuna və yaddaş itkisinə səbəb ola bilər. Xəstəliyin müalicəsi isə olduqca çətin olaraq qalır.
Moderator.az xarici mediaya xəbər verir ki, ABŞ-da qeydə alınan bu infeksiya hallarının sayının son iki ildə təxminən dörd dəfə artdığı bildirilir. Məlumatlara görə, ağır infeksiyalarda ölüm göstəricisi 70 faizə çata bilər. Ən narahatedici məqamlardan biri isə göbələyin yalnız immun sistemi zəif olan insanlara deyil, əvvəllər sağlam hesab edilən şəxslərə də təsir göstərə bilməsidir.
ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzlərinin (CDC) məlumatına görə, yoluxma hallarının artmasının səbəbləri hələ müəyyən edilməyib. Tədqiqatçılar həmçinin nadir göbələk infeksiyalarının kifayət qədər qeydə alınmaması səbəbindən faktiki yoluxma sayının rəsmi göstəricilərdən yüksək ola biləcəyini düşünürlər.
Göbələk beyinə necə nüfuz edir?
Cladophialophora bantiana dünyanın müxtəlif bölgələrində torpaqda rast gəlinən nadir göbələkdir. Onun yaratdığı infeksiya mərkəzi sinir sistemini zədələyə və beyində irinlə dolu ocaqların — abseslərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Göbələyin orqanizmə daxil olması əsasən sporların tənəffüs yolları vasitəsilə udulması və ya zədələnmiş dəri ilə təmas nəticəsində baş verə bilər. Daha sonra patogenin beyinə çataraq iltihabi prosesə səbəb olması mümkündür.
Beyin absesləri ətraf toxumalarda şişkinlik yarada və beynin normal fəaliyyətini poza bilər. İnfeksiyanın əlamətləri zədələnmənin yerləşdiyi nahiyədən və ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq dəyişir.
Hansı əlamətlərə diqqət yetirmək lazımdır?
İnfeksiya zamanı görmə pozğunluğu, yaddaş problemləri və digər nevroloji əlamətlər meydana çıxa bilər. Xəstəliyin gedişi ağırlaşdıqda beyin toxumalarının zədələnməsi həyati təhlükə yarada bilər.
Bu göbələyin törətdiyi infeksiyaların diaqnostikası və müalicəsi çətindir. Ölüm göstəricisinin bəzi məlumatlarda 70 faizə çatması xəstəliyin nə qədər ciddi ola biləcəyini göstərir. Bununla belə, bu rəqəm bütün yoluxma hallarına aid universal göstərici kimi qəbul edilməməlidir.
Əvvəllər sağlam olan insanlar da risk altındadır
Bir çox təhlükəli göbələk infeksiyalarından fərqli olaraq, Cladophialophora bantiana immun sistemi normal fəaliyyət göstərən insanlarda da ağır xəstəlik yarada bilər.
Məlumatlarda xəstələrin təxminən yarısının infeksiyadan əvvəl sağlam hesab edildiyi bildirilir. Bu amil risk qruplarının müəyyənləşdirilməsini çətinləşdirir və immun çatışmazlığının olmamasının infeksiyaya qarşı tam qorunma təmin etmədiyini göstərir.
İnfeksiyaların artmasına iqlim dəyişikliyi səbəb ola bilərmi?
Tədqiqatçılar mümkün səbəblər arasında iqlim dəyişikliyini də nəzərdən keçirirlər. Temperaturun yüksəlməsi bəzi göbələk növlərinin yeni ərazilərə yayılmasına və dəyişən şəraitə uyğunlaşmasına təsir göstərə bilər.
Lakin iqlim dəyişikliyi ilə Cladophialophora bantiana infeksiyalarının artması arasında birbaşa əlaqə hələ təsdiqlənməyib. Buna görə də yoluxma hallarının çoxalmasının konkret səbəbini müəyyənləşdirmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.
Mütəxəssislər üçün digər problem nadir göbələk xəstəliklərinin tam qeydə alınmamasıdır. Bəzi yoluxma hallarının aşkarlanmaması ümumi statistikanın dəqiqliyinə təsir göstərə bilər.
Xəstəlik nə dərəcədə yayılıb?
Narahatlıq doğuran məlumatlara baxmayaraq, Cladophialophora bantiana infeksiyası nadir xəstəlik olaraq qalır. Yoluxma hallarının dörd dəfə artması barədə məlumatlar mütləq rəqəmlər göstərilmədən infeksiyanın əhali arasında nə qədər geniş yayıldığını müəyyən etməyə imkan vermir.
Hazırkı məlumatlar xəstəliyin geniş yayılmış infeksiyaya çevrildiyini və ya insandan insana birbaşa ötürüldüyünü göstərmir. Buna görə də əsas diqqət xəstəliyin vaxtında aşkarlanmasına, diaqnostikanın təkmilləşdirilməsinə və ağırlaşmaların qarşısının alınmasına yönəldilir.
