"Onun rəhbərlik modelində çox mühüm bir prinsip görürük: "Ən böyük sərmayə torpaq, sərvət və silah deyil, insandır..."
"Məhəmməd Peyğəmbərin (s.ə.s.) həyatından Vəhdət həftəsi üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan başqa bir dərs də budur: fərqli olmaq düşmən olmaq demək deyil...""
"Vəhdət fərqli düşünən insanların bir-birinin haqqını tanıması, ortaq dəyərlər ətrafında birləşməsi və düşmənçiliyi həyat tərzinə çevirməməsidir. Bu gün də buna böyük ehtiyac var..."
"Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) asılı insanlar deyil, məsuliyyət daşıyan şəxsiyyətlər yetişdirdi. Bəlkə də Onun liderliyinin sirri məhz burada idi..."
(Vəhdət həftəsi münasibətilə)
Məlum olduğu kimi, bu günlər İslam aləmində Mövlud və Vəhdət ovqatının yaşandığı əziz günlərdir. İslam tarixi ilə rəbiül-əvvəl ayının 12-dən 17-dək(25-30 avqust) bir sıra müsəlman ölkələrində Vəhdət həftəsi kimi qeyd olunan bu günlər Peyğəmbərimiz Məhəmməd Əleyhissəlamın (s.ə.s.) mübarək mövludunu yad etməklə yanaşı, İslam ümmətinin birlik, qardaşlıq və həmrəylik ideyalarını da ön plana çıxarır.
Mövlud həftəsi münasibətilə İslam aləmi bəşəriyyətə rəhmət, mərhəmət və əxlaq nümunəsi olaraq göndərilmiş Peyğəmbərimiz Məhəmməd Əleyhissəlamın (s.ə.s.) mübarək doğumunu yad edir. Onun dünyaya gəlişi yalnız müsəlmanların deyil, bütün insanlığın mənəvi tarixində mühüm dönüş nöqtəsi kimi dəyərləndirilir. Çünki O, insanları cəhalətdən elmə, zülmdən ədalətə, düşmənçilikdən qardaşlığa, mərhəmətsizlikdən mərhəmətə çağırdı. Mövlud günləri bizə Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) həyatını, əxlaqını və insanlara rəhbərlik edən örnək davranışlarını yenidən xatırlamaq üçün gözəl fürsət verir. Onun həyatına nəzər saldıqca isə bir daha anlayırıq ki, O, ən böyük lider, ən böyük rəhbər və ən böyük öndər idi…
Moderator.az Vəhdət-Mövlud həftəsi münasibəti ilə hazırlanmış aşağıdakı materialı dəyərli oxucuların diqqətinə çatdırır:
(Əvvəli burada: )
Bir məktəbin yetişdirdiyi insanlar...
Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) həyatına nəzər saldıqda Onun missiyasının yalnız öz dövrünün insanlarını dəyişdirməklə məhdudlaşmadığını görürük. O, elə bir insan məktəbi formalaşdırdı ki, həmin məktəbin məzunları sonralar Onun olmadığı coğrafiyalarda da Onun gətirdiyi dəyərləri yaşatdılar və insanlara çatdırdılar.
Bu baxımdan Allah Rəsulunun (s.ə.s.) böyüklüyünü yalnız gördüyü işlərin miqyası ilə deyil, yetişdirdiyi insanların səviyyəsi ilə də ölçmək lazımdır. Çünki bir insanın özü böyük işlər görə bilər, amma əsl ustalıq həmin böyüklüyü başqalarına ötürə bilmək, ardınca gələn nəsilləri də məsuliyyət daşımağa hazırlamaqdır.
Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) əshabını məhz belə yetişdirmişdi. Onların hər birinə yalnız bir vəzifə verməmiş, şəxsiyyət formalaşdırmışdı. Buna görə də Onun vəfatından sonra İslamın yayılması dayanmadı; əksinə, Onun yetişdirdiyi insanlar müxtəlif coğrafiyalara gedərək elm, əxlaq, ədalət və mərhəmət anlayışlarını da özləri ilə apardılar.
Bu, Vəhdət həftəsində üzərində düşünməli olduğumuz mühüm həqiqətlərdən biridir: vəhdət yalnız insanların bir araya gəlməsi deyil, onları birləşdirən ortaq dəyərlərin formalaşdırılmasıdır.
Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) qurduğu birlik də məhz belə bir vəhdət idi. İnsanlar eyni qəbilədən olduqları üçün deyil, eyni Haqqa, eyni əxlaq prinsiplərinə və eyni məsuliyyət anlayışına inandıqları üçün bir-birinə dayaq oldular.
Allah Rəsulu (s.ə.s.) məhz belə bir məktəb yaratmışdı...
O, əshabını yalnız öz dövrünün problemlərini həll etmək üçün yetişdirmirdi. Onları gələcəyin qurucuları kimi hazırlayırdı. Buna görə də Onun vəfatından sonra İslam dünyası dağılmadı. Əksinə, yetişdirdiyi insanlar Onun gətirdiyi dəyərləri müxtəlif coğrafiyalara daşıdılar.
İnsanları özünə deyil, Haqqa bağlamaq...
Böyük rəhbərin əsas xüsusiyyətlərindən biri də insanları öz şəxsiyyətinə pərəstiş etdirəcək səviyyəyə gətirməməsidir. Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) insanları özünə bağlayırdı, amma onları özünə qul etmirdi. O, insanları Allaha bağlayırdı.
Bəlkə də bunun ən mühüm nümunələrindən biri Onun vəfat etdiyi gün yaşanan hadisələrdir.
Bəzi səhabələr Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) vəfatını qəbul etməkdə çətinlik çəkirdilər. Hz. Əbu Bəkr (r.a.) isə insanların qarşısına çıxaraq Quranın bu həqiqətini xatırlatdı: “Məhəmməd yalnız bir peyğəmbərdir. Ondan əvvəl də peyğəmbərlər gəlib-getmişlər...”
Bu, sadəcə bir ayənin oxunması deyildi.
Bu, bir məktəbin nəticəsi idi.
Çünki Allah Rəsulu (s.ə.s.) özündən sonra insanlara “mənə bağlı qalın” deməmişdi. Onlara “Haqqa bağlı qalın” öyrətmişdi.
Əsl rəhbərlik də budur: özündən sonra boşluq yaratmamaq.
Rəhbər gedəndə sistem də getməməlidir...
Bəzən bir cəmiyyət bütün ümidlərini bir şəxsin üzərinə yükləyir. Həmin şəxs güclüdürsə, hər şey qaydasında görünür. Lakin o olmayanda sistem də dağılır.
Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) rəhbərliyində isə bunun əksini görürük.
O, fərdləri yetişdirir, onların içindən rəhbərlər çıxarır, müxtəlif sahələrdə məsuliyyət daşıya biləcək insanları hazırlayırdı.
Əbu Bəkr (r.a.), Ömər (r.a.), Osman (r.a.), Əli (r.a.), Əbu Ubeydə (r.a.), Muaz ibn Cəbəl (r.a.), Zeyd ibn Sabit (r.a.), Musab ibn Ümeyr (r.a.) və daha neçə-neçə səhabə Onun məktəbində yetişmişdi.
Onların hər biri ayrıca bir məktəbə çevrildi.
Deməli, Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) böyüklüyü yalnız özünün böyük olmasında deyildi. O, böyük insanlar yetişdirirdi.
Ən böyük sərvət – yetişmiş insandır...
İslamın ilk dövrlərində maddi imkanlar məhdud idi. Dövlət yox idi, böyük ordular yox idi, zəngin xəzinələr yox idi. Amma bir şey var idi: insan.
Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) həmin insan kapitalını elə formalaşdırdı ki, qısa müddət sonra dünyanın ən böyük mədəniyyət və sivilizasiya hərəkatlarından birinin təməli qoyuldu.
Bu baxımdan Onun rəhbərlik modelində çox mühüm bir prinsip görürük:
Ən böyük sərmayə torpaq, sərvət və silah deyil, insandır...
Çünki yaxşı insan sərvəti də düzgün idarə edə bilər, dövləti də qura bilər, elm də yarada bilər, cəmiyyəti də ayağa qaldıra bilər.
Amma mənəvi dayaqları olmayan cəmiyyətin sərvəti nə qədər çox olsa da, onun gələcəyi təhlükəsiz deyil.
Fərqlilikləri düşmənçiliyə çevirməmək...
Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) həyatından Vəhdət həftəsi üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan başqa bir dərs də budur: fərqli olmaq düşmən olmaq demək deyil.
Mədinədə müxtəlif qəbilələr, fərqli sosial qruplar və müxtəlif dini icmalar yaşayırdı. Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) bu fərqlilikləri bir anda yox etməyə çalışmadı. Əksinə, onları hüquq, məsuliyyət və qarşılıqlı öhdəliklər çərçivəsində bir araya gətirdi.
Mədinə cəmiyyətinin formalaşması bunun mühüm nümunəsidir.
Vəhdət hamının eyni cür düşünməsi deyil...
Vəhdət fərqli düşünən insanların bir-birinin haqqını tanıması, ortaq dəyərlər ətrafında birləşməsi və düşmənçiliyi həyat tərzinə çevirməməsidir.
Bu gün də buna böyük ehtiyac var...
Çünki bir cəmiyyəti zəiflədən yalnız xarici düşmən deyil. Bəzən daxili parçalanma, qarşılıqlı ittiham, təkəbbür və “mən haqlıyam, sən yanlısan” düşüncəsi daha böyük dağıntıya səbəb olur...
Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) Vəhdət dərsi...
Vəhdət həftəsi bizə yalnız Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) dünyaya gəlişini xatırlatmamalıdır.
Bu həftə Onun insanları necə birləşdirdiyini də düşünməliyik.
O, qəbiləçiliklə parçalanmış insanları qardaşlaşdırdı.
Kasıbı zənginin qarşısında alçaltmadı.
Köləni azad insanın yanında insan olaraq ucaltdı.
Gəncə etimad etdi.
Qadına insan kimi dəyər verdi.
Yetimin başını sığallamağı ibadət səviyyəsinə yüksəltdi.
Qonşunun haqqını qorudu.
Hətta düşmənlərinə qarşı belə ədalət prinsipindən ayrılmadı.
Bütün bunların fövqündə isə bir həqiqəti göstərdi:
İnsanları birləşdirməyin ən güclü yolu onların qəlbində ədalət və mərhəmət yaratmaqdır.
Liderliyin ən böyük sınağı…
Əsl liderlik insanın arxasınca nə qədər böyük kütlənin gəlməsi ilə ölçülmür.
Əsl sual budur:
Sənin yanında yetişən insanlar səndən sonra necə davranacaqlar?..
Əgər onlar daha ədalətli, daha mərhəmətli, daha elmli və daha məsuliyyətli olurlarsa, deməli, sən həqiqətən insan yetişdirmisən. Əgər səndən sonra hər şey yenidən sənin şəxsi iradənə möhtac qalırsa, deməli, sən sistem yox, asılılıq yaratmısan. Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) isə asılı insanlar deyil, məsuliyyət daşıyan şəxsiyyətlər yetişdirdi.
Bəlkə də Onun liderliyinin sirri məhz burada idi.
O, insanları öz kölgəsində saxlamaq istəmirdi. Onları öz işığından işıq götürüb başqalarına yol göstərə biləcək hala gətirirdi.
Vəhdət həftəsində Peyğəmbərimizi (s.ə.s.) anmaq istəyiriksə, Onun həyatından yalnız keçmişi xatırlamaq üçün deyil, bu günü və sabahı düzəltmək üçün də dərs almalıyıq.
Çünki Mövlud yalnız bir doğuluşun xatirəsi deyil. Bu, insanlığın yenidən doğuluşunun dərsidir.
Salam olsun İnsanlığın Ən Böyük Müəlliminə – Məhəmməd Mustafaya (s.ə.s.).
Allah bizi Onun gətirdiyi mərhəmət, ədalət, elm, əxlaq və vəhdət yolunun həqiqi davamçılarından etsin. Amin.
Sultan Laçın
Qeyd:
Mətn hazırlanarkən Qurani-Kərimin müxtəlif ayələrinin məzmunundan və Meneviyyat.az saytının “O (s.ə.s) əsl lider idi” başlıqlı materialından istifadə edilib.
