Süni intellekt artıq yalnız texnologiya mütəxəssislərinin deyil, hüquqşünasların da fəaliyyətində yeni imkanlar yaradır. Naxçıvanda isə bu istiqamətdə diqqətçəkən təşəbbüslərdən birinin müəllifi hələ orta məktəbdə təhsil alan gənc proqramçıdır.


Moderator.az xəbər verir ki, oktyabrın 14-də Naxçıvan Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər və Hüquq fakültəsində Qarnizon tam orta məktəbinin 10-cu sinif şagirdi, gənc proqramçı Ədalət Əlisoyun hazırladığı “Hüquqşünaslar üçün Süni İntellekt Köməkçisi – Ədalət AI” layihəsinin təqdimatı keçirilib.






“Süni İntellekt və Hüquq: Gələcəyin mühəndisliyi” adlı tədbir hüquq elmi ilə müasir texnologiyaların qarşılıqlı əlaqəsi, süni intellektin hüquqi fəaliyyətə inteqrasiyası və bu sahədə yeni innovativ həllərin tətbiqi imkanlarının müzakirəsi baxımından maraq doğurub.


Hüquqşünasın işini asanlaşdıran ağıllı köməkçi


Hüquqi araşdırmalar zamanı qanunvericilik aktlarının öyrənilməsi, məhkəmə təcrübəsinin təhlili, oxşar hüquqi işlərin müəyyənləşdirilməsi və müvafiq hüquqi mövqelərin müqayisəsi kifayət qədər vaxt və diqqət tələb edir. Bəs bu prosesləri süni intellektin köməyi ilə daha sürətli və səmərəli həyata keçirmək mümkündürmü?


Gənc proqramçı Ədalət Əlisoyun hazırladığı


Adalat.az platforması məhz bu istiqamətdə texnoloji həll təqdim etməyi hədəfləyir.


Süni intellekt texnologiyalarına əsaslanan sistem hüquqi mətnləri təhlil edir, müvafiq məhkəmə presedentlərini müəyyənləşdirir və onların qısa icmalını istifadəçiyə təqdim edir. Bu imkanlar hüquqşünasların araşdırma prosesini asanlaşdırmaq, böyük həcmli hüquqi informasiyanın təhlilinə sərf olunan vaxtı azaltmaq və zəruri məlumatların daha operativ əldə edilməsinə kömək etmək məqsədi daşıyır.


Təqdimat zamanı Ədalət Əlisoy layihənin funksional imkanları, sistemin iş prinsipləri və texniki xüsusiyyətləri barədə ətraflı məlumat verib. Gənc proqramçı süni intellektin hüquqi informasiyanın emalı və təhlilində yaratdığı imkanları iştirakçıların diqqətinə çatdırıb.


Məktəbli proqramçı universitet auditoriyasında


Tədbirin ən diqqətçəkən məqamlarından biri layihə müəllifinin hələ 10-cu sinifdə təhsil alması olub. Bu təşəbbüs gənclərin innovasiya və proqramlaşdırma sahəsində potensialını nümayiş etdirməklə yanaşı, məktəb yaşlarından elmi-texnoloji yaradıcılığa marağın təşviq edilməsinin əhəmiyyətini də ön plana çıxarıb.


Hüquq mütəxəssisləri layihənin perspektivlərini yüksək qiymətləndiriblər


Tədbirdə layihənin mentorlarından biri, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimi Mehdi Əliyev çıxış edərək innovativ texnologiyaların hüquq sahəsində tətbiqinin əhəmiyyətindən danışıb. O, hüquqi fəaliyyətin müasir texnoloji imkanlarla uzlaşdırılmasının aktuallığına diqqət çəkib.


Naxçıvan Dövlət Universitetinin “Ümumi hüquq” kafedrasının müəllimi Yunis Xəlilov və peşəkar vəkil Tural Hüseynov da çıxış edərək layihənin mütərəqqi cəhətləri və praktik əhəmiyyəti barədə fikirlərini bölüşüblər. Onlar süni intellekt texnologiyalarının hüquqi araşdırmaların səmərəliliyinin artırılması baxımından yaratdığı imkanlara toxunub, gənc proqramçı Ədalət Əlisoyu belə bir innovativ təşəbbüslə çıxış etməsi münasibətilə təbrik ediblər.


Çıxışlarda hüquq və informasiya texnologiyalarının qarşılıqlı əlaqəsinin getdikcə gücləndiyi bir dövrdə bu cür təşəbbüslərin əhəmiyyəti ön plana çıxıb. Xüsusilə gənclərin yalnız hazır texnologiyalardan istifadə etməklə kifayətlənməyərək, konkret peşə sahələrinin ehtiyaclarına uyğun yeni rəqəmsal həllər hazırlamasının təqdirəlayiq olduğu vurğulanıb.


Süni intellekt hüquqşünası əvəz edəcək, yoxsa onun imkanlarını genişləndirəcək?


Layihənin təqdimatı müasir hüquq dünyasında getdikcə daha çox aktuallıq qazanan mühüm bir sualı da gündəmə gətirib: süni intellekt hüquqşünasın rəqibinə, yoxsa etibarlı köməkçisinə çevriləcək?


Bu gün hüquqi fəaliyyətin rəqəmsallaşdırılması yalnız sənədlərin elektron formada hazırlanması ilə məhdudlaşmır. Süni intellekt böyük həcmli hüquqi məlumatların təhlili, məhkəmə qərarlarının sistemləşdirilməsi, oxşar hüquqi situasiyaların müqayisəsi və hüquqi araşdırmaların sürətləndirilməsi üçün yeni imkanlar açır.


Bununla belə, belə texnologiyaların tətbiqi hüquqi məlumatların dəqiqliyi, mənbələrin etibarlılığı, fərdi məlumatların qorunması və peşəkar məsuliyyət kimi məsələlərə də xüsusi diqqət tələb edir. Süni intellekt hüquqşünasın fəaliyyətini asanlaşdıran vasitə ola bilər, lakin hüquqi nəticələrin qiymətləndirilməsində insanın peşəkar mühakiməsi və məsuliyyəti öz əhəmiyyətini qoruyur.


Bu baxımdan “Ədalət AI” kimi layihələr hüquq sahəsində rəqəmsal transformasiyanın imkanlarını nümayiş etdirməklə yanaşı, gələcəyin hüquqşünaslarının hansı texnoloji bacarıqlara yiyələnməli olduqları barədə düşünmək üçün də maraqlı zəmin yaradır.


“Ədalət AI” real hüquqi kazuslar əsasında sınaqdan keçirilib


Təqdimat yalnız nəzəri məlumatlarla məhdudlaşmayıb. Görüşün praktik hissəsində iştirakçılar “Ədalət AI” sistemini real hüquqi kazuslar əsasında sınaqdan keçiriblər.


Bu proses iştirakçılara platformanın funksional imkanları ilə birbaşa tanış olmaq, hüquqi məsələlərin təhlilində süni intellektin tətbiqini müşahidə etmək və sistemin praktik istifadə perspektivləri barədə təsəvvür əldə etmək imkanı yaradıb.


Tədbirdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin müəllim və tələbələri, eləcə də Naxçıvanda fəaliyyət göstərən hüquqşünaslar, informasiya texnologiya sahəsinin mütəxəssisləri iştirak ediblər.


Naxçıvandan gələcəyin hüquq texnologiyalarına doğru


Dünyada hüquq texnologiyaları — LegalTech — sürətlə inkişaf edən istiqamətlərdən biridir. Süni intellektin hüquqi sənədlərin təhlilində, məhkəmə təcrübəsinin araşdırılmasında və hüquqi məlumatların sistemləşdirilməsində tətbiqi bu sahənin əsas inkişaf tendensiyaları sırasındadır.


Naxçıvanda hələ orta məktəbdə təhsil alan bir şagirdin belə bir layihə hazırlaması yerli gənclərin qlobal texnoloji yeniliklərə marağının və innovativ həllər yaratmaq potensialının diqqətəlayiq nümunəsidir.


Şübhəsiz, layihənin gələcək inkişafı onun hüquqi məlumatları nə dərəcədə dəqiq təhlil etməsindən, etibarlı hüquqi mənbələrə əsaslanmasından, informasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsindən və praktik hüquqşünasların ehtiyaclarına uyğun təkmilləşdirilməsindən asılı olacaq.


Eyni zamanda, bu cür təşəbbüslərin universitet mühitində təqdim olunması, akademik ictimaiyyət və praktik hüquqşünaslarla müzakirəyə çıxarılması məktəb, universitet və peşəkar fəaliyyət sahələri arasında faydalı əməkdaşlıq imkanlarının formalaşması baxımından da əhəmiyyətlidir.


“Ədalət AI”nin təqdimatı bir daha göstərir ki, böyük ideyaların yaranması üçün mütləq universiteti bitirməyi və ya uzun illər peşəkar təcrübə toplamağı gözləmək lazım deyil. Bəzən gələcəyin texnoloji həlləri elə məktəb partası arxasında formalaşmağa başlayır.


Ədalət Əlisoyun təşəbbüsü də bu baxımdan həm gənc proqramçılar, həm hüquq tələbələri, həm də innovativ düşüncəyə maraq göstərən hər kəs üçün ruhlandırıcı nümunədir.