ABŞ, İran və Oman arasında Hörmüz boğazında gəmiçiliyin bərpası və gərginliyin azaldılması ilə bağlı dolayı danışıqlar davam etdiyi bir vaxtda, Tehranda bu məsələyə münasibətdə ciddi fikir ayrılığı yaranıb.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "wsj.com" nəşri yazıb.
Nəşr yazır ki, hakimiyyət daxilində bir qrup Vaşinqtonla danışıqları dəstəkləyir, digər qanad isə hərbi təzyiqin davam etdirilməsini tələb edir.
Danışıqlar və 10 günlük atəşkəs planı
Nəşr yazır ki, ABŞ, İran və Oman Hörmüz boğazında müntəzəm gəmiçiliyin bərpası, eləcə də tərəflər arasında 10 günlük atəşkəs razılaşması üzərində irəliləyiş əldə ediblər. Məlumata görə, mümkün razılaşmaya əsasən İran boğazı yenidən beynəlxalq gəmiçilik üçün açacaq, ABŞ isə İran limanlarına tətbiq etdiyi dəniz blokadasını aradan qaldıracaq.
Əsas mübahisə mövzusu isə Tehranın boğazdan keçən gəmilərdən tranzit ödənişi almaq istəyidir. ABŞ prezidenti Donald Tramp danışıqların aparıldığını təsdiqləyib, lakin xəbərdarlıq edib ki, razılıq əldə olunmasa, hərbi əməliyyatlar və bölgədə hücumlar dərhal bərpa oluna bilər.
Tehran daxilində fikir ayrılığı
İran hakimiyyətində isə bu proseslər fonunda ciddi siyasi qarşıdurma müşahidə olunur. Parlament sədrinin müavini Həmidreza Hacı-Babai ABŞ ilə anlaşmanın mümkün olmadığını bildirərək, Vaşinqtonun müharibə və atəşkəs vaxtını diktə etməsinə imkan verilməyəcəyini deyib.
Keçmiş vitse-prezident Möhsün Mənsuri də oxşar mövqe sərgiləyərək, İranın hərbi üstünlüyünün artdığı bir vaxtda danışıqların gündəmə gətirilməsini tənqid edib. Onun sözlərinə görə, ölkə "mübarizə, cihad, qisas və müqavimət" yolu ilə məqsədlərinə nail olmalıdır.
Bununla yanaşı, İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ ilə dolayı mesaj mübadiləsinin Oman vasitəsilə davam etdiyini təsdiqləsə də, Tehranın danışıqları özü təşəbbüs göstərərək istədiyini təkzib edib.
Diplomatiya, yoxsa yeni qarşıdurma?
İranda islahatçı dairələr isə hesab edir ki, ABŞ zərbələrinin dayanması və Trampın son açıqlamaları pərdəarxası danışıqların müəyyən nəticə verdiyini göstərir. Onların fikrincə, hazırkı vəziyyət hərbi qarşıdurmadan diplomatiyaya keçid üçün imkan yarada bilər.
Lakin sərt xətt tərəfdarları bununla razılaşmır. Onlar ABŞ-nin hərbi fəaliyyətini azaltmasını İranın zərbələrinin nəticəsi kimi qiymətləndirir və bildirirlər ki, ölkə hücum mərhələsinə keçdiyi şəraitdə danışıqlardan söhbət gedə bilməz.
Beləliklə, Hörmüz boğazı ətrafında diplomatik proseslər davam etsə də, Tehran daxilində yaranan siyasi parçalanma gələcək qərarların qəbulunu daha da mürəkkəbləşdirir. Hazırda əsas sual budur: mövcud fasilə diplomatik razılaşmaya gətirib çıxaracaq, yoxsa region yeni hərbi eskalasiya mərhələsinə qədəm qoyacaq?
