Məlum olub ki, həm çox qısa, həm də çox uzun yuxu bioloji yaşlanmanın daha aydın əlamətləri ilə əlaqələndirilir. Yeni genişmiqyaslı araşdırma yuxu müddəti ilə orqanizmin bioloji yaşlanma sürəti arasında əlaqə olduğunu göstərib.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə “MoneyTalksNews” nəşri yazıb.
Kolumbiya Universitetinin alimləri beynəlxalq MULTI Konsorsium komandası ilə birlikdə 37-84 yaş arası təxminən 500 min insanın məlumatlarını təhlil ediblər. Tədqiqatçılar müxtəlif göstəricilər əsasında bədənin və ayrı-ayrı orqanların bioloji yaşını qiymətləndirməyə imkan verən 23 fərqli “qocalma saatı”ndan istifadə ediblər.
Daha sonra bu məlumatlar iştirakçıların gecə yuxusunun müddəti ilə müqayisə olunub. Təhlildə beyin, ürək, ağciyərlər və immun sistemi də daxil olmaqla müxtəlif bədən sistemləri nəzərdən keçirilib.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, bioloji qocalmanın ən aşağı göstəriciləri gecə təxminən 6,4-7,8 saat yatan insanlarda müşahidə olunub. Altı saatdan az və səkkiz saatdan çox yuxu isə sürətlənmiş bioloji qocalmanın daha aydın əlamətləri ilə əlaqələndirilib.
Lakin alimlər yuxu müddətinin birbaşa qocalmanı sürətləndirdiyini və ya yavaşlatdığını iddia etmirlər. Tədqiqat yalnız əlaqəni göstərir, səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir. Məsələn, uzun müddət yatmaq sağlamlığın pisləşməsinin səbəbi deyil, onun əlamətlərindən biri ola bilər. Bəzi xəstəliklər həm yuxu keyfiyyətinə, həm də yaşlanma prosesinə təsir göstərə bilər.
Bu səbəbdən 6,4-7,8 saatlıq interval hamı üçün universal norma hesab edilməməlidir. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzləri əksər böyüklərə gecə ən azı 7 saat yatmağı tövsiyə edir. Milli Yaşlanma İnstitutunun məlumatına görə isə yaşlı insanların daha az yuxuya ehtiyacı yoxdur və onlar üçün tövsiyə olunan müddət təxminən 7-9 saatdır.
Mütəxəssislər yuxunun müddəti ilə yanaşı, rejimin də vacib olduğunu bildirirlər. Hətta həftəsonlarında belə, təxminən eyni vaxtda yatıb oyanmaq, səhərlər kifayət qədər təbii işıq almaq və axşam saatlarında parlaq işığa məruz qalmağı azaltmaq məsləhətdir. Günortadan sonra kofein qəbulunun məhdudlaşdırılması da yuxuya getməyi asanlaşdıra bilər.
Əgər insan 20 dəqiqə ərzində yuxuya gedə bilmirsə, qısa müddətə yataqdan qalxmaq və zəif işıqda sakit fəaliyyətlə məşğul olmaq tövsiyə olunur. Yuxululuq hiss etdikdən sonra yenidən yatağa qayıtmaq daha məqsədəuyğundur.
Yuxu rejimində davamlı dəyişikliklərə də diqqət yetirmək lazımdır. Əgər insan müntəzəm olaraq səkkiz saatdan çox yatırsa, lakin buna baxmayaraq özünü yorğun hiss edirsə və ya davamlı olaraq yuxuya getmək və oyanmaq problemi yaşayırsa, vəziyyəti həkimlə müzakirə etmək məsləhətdir.
Beləliklə, araşdırma göstərir ki, sağlam yaşlanma üçün yalnız çox yatmaq deyil, kifayət qədər, keyfiyyətli və müntəzəm yuxu daha əhəmiyyətlidir.
