Yaxın Şərqdə gərginlik yeni mərhələyə qədəm qoyur. Husilərin Bab əl-Məndəb boğazı istiqamətində fəallaşması, İranla ABŞ arasında qarşılıqlı təhdidlərin artması və bölgədə bir neçə cəbhədə vəziyyətin kəskinləşməsi genişmiqyaslı qarşıdurma riskini artırır.
İranlı analitik Trita Parsinin sözlərinə görə, Tehranla Vaşinqton arasında əldə olunmuş memorandumun pozulması Yaxın Şərqdə hərtərəfli regional atəşkəsə ehtiyacın nə qədər vacib olduğunu göstərib.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə “Maariv” nəşri məlumat yayıb.
Parsi bildirib ki, memorandum yalnız İran və ABŞ arasındakı qarşıdurmanı deyil, həmçinin Livan, İsrail və Yəməndə mümkün eskalasiyanın qarşısının alınmasını nəzərdə tuturdu. Onun iddiasına görə, ABŞ bu tələblə razılaşıb və İsrailə də razılaşmanın şərtlərinə əməl etməsi üçün təzyiq göstərməyi öhdəsinə götürüb.
Analitik hesab edir ki, razılaşmanın pozulmasından sonra bu yanaşmanın əhəmiyyəti daha aydın görünür. Onun fikrincə, yalnız ayrı-ayrı məsələlər üzrə razılaşmalar əldə etməklə regionda uzunmüddətli sabitliyə nail olmaq mümkün deyil.
Parsi Yaxın Şərqdə bir neçə istiqamətdə vəziyyətin təhlükəli həddə yaxınlaşdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Livanda gərginlik davam edir, Fars körfəzində qarşıdurma riski artır, Yəməndə husilər isə əhəmiyyətli imkanlar əldə ediblər. Analitik Bab əl-Məndəb boğazının bağlanması ehtimalının regional və qlobal ticarət üçün ciddi nəticələr doğura biləcəyini bildirib.
Bölgədə vəziyyəti daha da gərginləşdirən hadisələrdən biri Səudiyyə Ərəbistanının Şərq-Qərb neft kəmərinə hücum olub. ABŞ rəsmilərinin bildirdiyinə görə, Qırmızı dənizə neft daşıyan boru kəməri atəşə tutulub və nasos stansiyalarında yanğınlar baş verib. Peyk görüntülərində bir neçə nöqtədə zərər qeydə alınıb. Lakin boru kəmərinin özünə dəymiş ziyanın miqyası və bərpa müddəti hələlik məlum deyil.
ABŞ mənbələri hücumların İraq ərazisindən buraxılan pilotsuz uçuş aparatları ilə həyata keçirilməsi ehtimalını da istisna etməyib.
Parsi hesab edir ki, Hörmüz boğazı, İranın nüvə proqramı və ya blokadanın aradan qaldırılması kimi ayrı-ayrı məsələlər üzrə əldə edilən razılaşmalar regional atəşkəs olmadan uzunmüddətli nəticə verməyəcək. Onun fikrincə, bu məsələlər daha geniş regional razılaşmanın tərkib hissəsi olmalıdır.
Bu arada İranın yeraltı obyektlərində ballistik raket istehsalını bərpa etdiyi barədə məlumatlar yayılıb. Bildirilir ki, Tehran müharibədən əvvəl ehtiyatda saxlanılan komponentlərdən istifadə edir. Maye və bərk yanacaqlı raketlərin istehsalının miqyası müharibədən əvvəlki səviyyədən aşağı olsa da, prosesin davam etdiyi qeyd olunur.
İranın raket infrastrukturu münaqişənin ilk mərhələlərində ciddi zərbələrə məruz qalsa da, istehsal imkanlarının yenidən bərpa olunması bölgədə gərginliyin daha da artacağı ilə bağlı narahatlıq yaradıb.
İsrailin müdafiə naziri İsrael Katz isə Tehrana xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, İran tərəfindən istənilən yeni hücum, o cümlədən İsrailə qarşı təhdidlər cavabsız qalmayacaq. Katz xüsusilə İranın əsas enerji obyektlərinin hədəfə alınmasının mümkünlüyünü vurğulayaraq bunun misli görünməmiş reaksiyaya səbəb ola biləcəyini bildirib.
Beləliklə, Yaxın Şərqdə vəziyyət bir neçə istiqamətdə eyni vaxtda gərginləşir. İranın növbəti addımı, ABŞ-ın reaksiyası və regiondakı silahlı qrupların fəaliyyəti qarşıdurmanın gələcək istiqamətini müəyyən edə bilər.
