Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər siyasi, iqtisadi, hərbi və təhlükəsizlik sahələrində geniş əməkdaşlıqla yanaşı, iki xalq arasında möhkəm tarixi və mənəvi bağlara əsaslanır. İsrail-Türkiyə münasibətlərində yaşanan gərginliklə bağlı sosial mediada Azərbaycanın İsraillə əlaqələri də müzakirə olunur.
Bəzi yanaşmalarda Bakının Tel-Əvivlə münasibətləri Ankara ilə Bakı arasında fərqli siyasi mövqelərin göstəricisi kimi təqdim edilir. Halbuki Azərbaycan öz xarici siyasətini milli maraqları əsasında həyata keçirən müstəqil dövlətdir və ayrı-ayrı ölkələrlə münasibətlərini öz siyasi və strateji prioritetlərinə uyğun müəyyənləşdirir.
Maraqlıdır, xarici siyasətin ayrı-ayrı məsələlərində fərqli yanaşmaların olması Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərində qarşılıqlı etimad və ortaq maraqların roluna təsir edə bilər?
Mövzu ilə bağlı Moderator.az-a Türkiyənin Azərbaycandakı keçmiş hərbi attaşesi, ehtiyatda olan general Yücel Karauz açıqlama verib.
Karauz məsələyə bu formada münasibət bildirib:
1. Sosial Media Dairələrindəki Müzakirələrin Qiymətləndirilməsi
• Bölünmüş Yanaşmalar: Sosial şəbəkələrdəki müzakirələr əsasən iki ox üzərində cəmləşir:
◦ İdeoloji / İctimai həssaslıq: Fələstin məsələsi və İsrail-Türkiyə gərginliyi fonunda Bakının Təl-Əviv ilə münasibətlərinin sorğulanması və xarici siyasətdə tam senkronizasiya gözləntisi.
◦ Reallıq və Milli Maraqlar: Azərbaycanın İsrail ilə tərəfdaşlığını Qarabağın azad edilməsi prosesindəki hərbi-texnoloji təchizat, kəşfiyyat mübadiləsi və Cənubi Qafqazdakı güc balansı kontekstində qiymətləndirən praqmatik yanaşma.
• İnformasiya Kirliliyi Riskləri: Sosial medianın emosional və dezinformasiyaya açıq strukturu iki ölkə cəmiyyətləri arasında süni dezinformasiya və gərginlik fonsuzluğu yaratmaq potensialına malikdir.
2. Strateji Tərəfdaşlıq və Təhlükəsizlik Əməkdaşlığına Təsiri
Sosyal şəbəkələrdəki konyunkturik müzakirələrin Azərbaycan-Türkiyə strateji və hərbi müttəfiqliyinə struktur və ya real təsir göstərməsi gözlənilmir. Bu dayanıqlılıq aşağıdakı sütunlara əsaslanır:
• Şuşa Bəyannaməsi və Hüquqi Zəmanət: 2021-ci ildə imzalanan Şuşa Bəyannaməsi tərəfdaşlığı rəsmi hərbi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırmışdır. Mümkün təhdidlərə qarşı birgə müdafiə öhdəliyi sosial medyadakı dalğalanmalardan təsirlənməyəcək dərəcədə möhkəm dövlət ağlına söykənir.
• Qarşılıqlı Geopolitik Asılılıq:
◦ Türkiyə üçün Azərbaycan: Qafqaz və Türk Dünyasına açılan strateji qapı, etibarlı enerji və lojistika dəhlizidir (TANAP, Zəngəzur koridoru vizyonu).
◦ Azərbaycan üçün Türkiyə: NATO standartlarında hərbi modernizasiya zəmanəti, geostrateji arxa cəbhə və beynəlxalq arenada ən güclü müttəfiqdir.
• Xarici Siyasət Muxtariyyətinin İdarə Edilməsi: Hər iki dövlətin təhlükəsizlik və diplomatik bürokratiyası müttəfiqin üçüncü tərəflərlə yürütdüyü müstəqil siyasətləri (məsələn, Bakının İsrail, Ankaranın Yaxın Şərq siyasətini) böhran kimi deyil, idarəolunan parametrlər kimi qiymətləndirir.
Nəticə
Sosyal mediadakı reaksiyalar ictimai rəyin dönəmsəl həssaslıqlarını əks etdirsə də, Ankara və Bakı arasındakı dərin institusional, hərbi və strateji reallığın yerini ala bilməz. İki ölkə arasındakı müttəfiqlik üçüncü tərəflərlə bağlı yaşanan böhranların təsirinə düşməyəcək qədər yüksək yetkinlik və institusional bazaya malikdir".
Pərvin Şakirqızı
Moderator.az/ Redaktor
