Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə məxsus pilotsuz uçuş aparatlarının Moskva vilayətində yerləşən neft bazası və strateji logistika obyektlərinə endirdiyi kütləvi zərbələr Rusiyanın strateji infrastrukturunun təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni suallar doğurub.
Ukraynanın Moskva vilayətində yerləşən neft bazası və strateji logistika obyektlərinə kütləvi PUA zərbələri endirməsi Ukraynanın yeni hərbi strategiyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilərmi? Belə hücumların həm cəbhədəki vəziyyətə, həm də Rusiyanın daxili təhlükəsizliyi və iqtisadi dayanıqlığına mümkün təsirləri necə qiymətləndirilir?
Mövzu ilə bağlı Moderator.az-a politoloq Anar İsayev açıqlama verib.
Politoloq qeyd edib ki, Bəli, Ukraynanın Rusiyanın dərinliklərində, xüsusilə Moskva vilayətində yerləşən neft bazaları, neft emalı zavodları, yanacaq anbarları, logistika mərkəzləri və hərbi infrastruktura qarşı kütləvi PUA hücumlarını son dövrdə formalaşan hərbi strategiyanın mühüm elementi kimi qiymətləndirmək olar:
"Bu yanaşma cəbhə xəttində birbaşa irəliləyiş əldə etməkdən daha çox, Rusiyanın müharibəni davam etdirmək imkanlarını mərhələli şəkildə zəiflətməyə hesablanıb.
Bu strategiyanın əsas məqsədi Rusiyanın "strateji dərinliyini" təhlükəsiz zona olmaqdan çıxarmaqdır. Müharibənin ilk mərhələlərində döyüşlər əsasən Ukrayna ərazisində gedirdisə, indi Kiyev uzaqmənzilli PUA-lar və raketlər vasitəsilə Rusiyanın hərbi-sənaye kompleksi, yanacaq infrastrukturu və logistika şəbəkəsini müntəzəm şəkildə hədəfə almağa çalışır.
Bu, klassik mənada asimmetrik müharibə üsuludur. Ukrayna Rusiyanın say və texnika üstünlüyünə qarşı daha ucuz, lakin genişmiqyaslı PUA hücumları ilə cavab verməyə çalışır. Hərbi baxımdan neft bazaları və logistika mərkəzləri ordunun fəaliyyətinin əsas təminatçılarındandır. Yanacaq olmadan zirehli texnika, aviasiya və hərbi nəqliyyat fasiləsiz fəaliyyət göstərə bilməz.
Əgər bu obyektlərə hücumlar sistemli xarakter alarsa, təchizat zəncirində gecikmələr yarana, yanacağın daşınması alternativ marşrutlara yönləndirilə və bu da əlavə vaxt və xərc yarada bilər. Bununla belə, Rusiyanın geniş ərazisi, ehtiyat yanacaq bazaları və alternativ logistika imkanları nəzərə alınarsa, tək və ya bir neçə hücumun cəbhədə dərhal həlledici dəyişiklik yaratması ehtimalı məhduddur".
Anar İsayev vurğulayıb ki, bu hücumların daha mühüm təsirlərindən biri Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemlərinə düşən yükün artmasıdır:
"Moskva və ətraf bölgələrdə strateji obyektlərin qorunması üçün əlavə hava hücumundan müdafiə vasitələrinin yerləşdirilməsi zərurəti yaranır. Bu isə resursların müxtəlif istiqamətlər arasında bölüşdürülməsinə səbəb ola bilər.
Lakin bunun cəbhədə hansı miqyasda təsir göstərəcəyi açıq mənbələr əsasında dəqiq qiymətləndirilə bilməz. İqtisadi baxımdan isə neft sektoru Rusiyanın əsas ixrac gəlir mənbələrindən biridir. Neft bazaları, emal zavodları və yanacaq anbarlarına təkrarlanan hücumlar istehsalın müvəqqəti dayanmasına, təmir xərclərinin artmasına və logistika zəncirinin mürəkkəbləşməsinə səbəb ola bilər.
Uzunmüddətli perspektivdə bu, sığorta, təhlükəsizlik və infrastrukturun bərpası üçün əlavə maliyyə yükü yaradır. Ancaq Rusiyanın iqtisadiyyatına ümumi təsir hücumların intensivliyindən, zərərin miqyasından və obyektlərin nə qədər tez bərpa edilməsindən asılı olacaq.
Psixoloji və siyasi aspekt də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Moskva vilayəti kimi yüksək mühafizə olunan ərazilərin hədəfə alınması göstərir ki, müharibənin təsirləri artıq cəbhədən uzaq regionlarda da hiss olunur. Bu, ictimai rəyə və təhlükəsizlik hissinə təsir göstərə bilər. Digər tərəfdən, belə hücumlar Rusiya rəhbərliyini daxili təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirməyə və hava hücumundan müdafiə sistemlərinə daha çox resurs ayırmağa sövq edə bilər.
Nəticə etibarilə, Ukraynanın kütləvi PUA hücumları hazırkı mərhələdə daha çox Rusiyanın hərbi, iqtisadi və psixoloji resurslarını tədricən aşındırmağa yönəlmiş uzunmüddətli strategiyanın elementi kimi görünür. Bununla belə, təkcə bu hücumların müharibənin taleyini müəyyən edəcəyini söyləmək düzgün olmaz.
Münaqişənin ümumi gedişi cəbhədəki əməliyyatlar, hər iki tərəfin sənaye və səfərbərlik imkanları, eləcə də beynəlxalq hərbi və iqtisadi dəstəyin davamlılığı kimi amillərdən də əhəmiyyətli dərəcədə asılı olaraq qalır. Bu səbəbdən, PUA kampaniyalarını müharibənin nəticəsini təkbaşına müəyyən edən deyil, tərəflərin ümumi strategiyasının mühüm komponentlərindən biri kimi qiymətləndirmək daha əsaslı yanaşmadır".
Pərvin Şakirqızı
