Şimali Qafqazda sərhədlər, tarixi yaddaş və mədəni irslə bağlı mübahisələr bölgədə qarşıdurmalara səbəb olsa da, faciə anlarında xalqlar tez-tez bir-birinə dəstək olur.




 
Bu ziddiyyətin səbəbi nədir və böhran zamanı yaranan həmrəylik uzunmüddətli parçalanmadan daha güclü ola bilərmi?
 
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "svoboda.org" nəşri yazıb.
 
Mübahisələr və birlik anları
 
Şimali Qafqazda sərhədlər, tarixi yaddaş və mədəni irslə bağlı mübahisələr uzun illərdir davam edir. Dağıstandakı Auh rayonu, Çeçenistan-İnquşetiya və İnquşetiya-Şimali Osetiya arasındakı ərazi məsələləri hələ də həssas mövzular olaraq qalır. Mahnıların, rəqslərin, qüllələrin və digər mədəni nümunələrin kimə məxsus olması ilə bağlı müzakirələr də tez-tez emosional qarşıdurmaya çevrilir.
 
Lakin faciə və böhran zamanı mənzərə dəyişir. Çeçenistan müharibələri zamanı minlərlə qaçqın qonşu bölgələrdə sığınacaq tapdı. 2004-cü il Beslan faciəsindən sonra isə bütün Şimali Qafqazdan insanlar zərərçəkənlərə yardım etmək üçün Şimali Osetiyaya gəldi. 2025-ci ildə Çeçenistanda 7 yaşlı Cabrail Mudayevin axtarışı zamanı da müxtəlif respublikalardan yüzlərlə könüllü bu prosesə qoşuldu.
 
"Dalaşırıq, sonra birləşirik"
 
Bölgə sakinləri hesab edir ki, sosial şəbəkələrdəki mübahisələr real münasibətləri həmişə əks etdirmir. Çeçenistan sakini Ruslan deyir ki, faciələr zamanı insanlar səmimi şəkildə bir-birinə yardım edir, lakin böhran bitdikdən sonra köhnə fikir ayrılıqları yenidən qayıdır.
 
Xizir Derbiçevin axtarışı zamanı da əvvəlcə bütün insanlar uşağın taleyi üçün birləşdi, lakin sonradan sosial şəbəkələrdə onun kim tərəfindən tapıldığı barədə mübahisələr başladı. İnquşetiyadan olan Baqaudin isə hesab edir ki, Qafqaz həmrəyliyi yalnız faciə zamanı deyil, gündəlik həyatda da mövcuddur. Çeçenistan sakini Usman isə bildirir ki, bir çox qarşıdurmalar süni şəkildə qızışdırılır və xalqların ortaq mədəni irsi unudulur.
 
Keçmişin mirası və gələcək
 
Ekspertlər hesab edir ki, Şimali Qafqazdakı bir çox problemlər sovet dövründən qalan mirasla bağlıdır. Tarix, sərhədlər və ərazi məsələləri tez-tez siyasi mübarizənin alətinə çevrilir.
 
Praqa Karl Universitetinin professoru Emil Aslanın fikrincə, gündəlik həyatda insanlar arasında münasibətlər normaldır, lakin siyasi mövzular ortaya çıxanda cəmiyyət qütbləşir.
 
ABŞ-ın Oqasta Universitetinin dosenti Valeri Dzutsati hesab edir ki, gərginliyin azalması üçün real seçkilər, ictimai institutlar və xalqlar arasında açıq dialoq vacibdir. Ekspertlər vurğulayır ki, faciələr zamanı yaranan həmrəylik mühüm dəyərdir, lakin davamlı etimad üçün bu əlaqələr gündəlik həyatda da möhkəmlənməlidir.